Duyusal uyarım, demans nedeniyle karmaşık konuşma kalıpları etkilenmiş kişiler için bilgi toplamanın ve işlemenin en basit yoludur. Demansla yaşayanlar için ideal olmasının bir nedeni, bilişsel katmanı ortadan kaldıran ve sadece duyumları öne çıkaran bir bilgi işleme biçimine olanak tanımasıdır. Koku, tat ve dokunma gibi çok az yorumlama gerektiren tüm duyular uyarılabilir. Demanslı bireyler genellikle çok dokunsaldırlar; giysilerin kumaşındaki dokulardan çiçek yapraklarının pürüzsüzlüğüne kadar çevrelerindeki farklı dokulara yönelirler. Ayrıca, görme veya işitme kaybı olan bir kişinin çevresine olan ilgisi azalabilir; bu nedenle iki duyuyu aynı anda uyaran araçlar, duyusal yetenekleri azalmış kişiler için ilgi çekici olabilir.
Çoklu duyusal çalışmaların harika yanı, hem anıları hem de kişinin geçmiş kimliğine dair bağları uyarmasıdır. Bu bağlar aracılığıyla bir aidiyet duygusu oluşur; bağlantıyı sürdürmek, demans bakımında esenliğin temel bir bileşenidir. Günlük aktivitelerden sanat üretimine kadar değişen birçok duyusal uyarım türü vardır. Aromaterapi, dokularını veya kokularını deneyimlemek için nesneleri tutmak ya da yazmak için kalem veya boyamak için fırça kullanmak, tatmak, sesleri duymak veya müzik dinlemek, ışıkla (filmler) etkileşim veya yürüyüş, dans, egzersiz ya da yoga gibi hareketler bunlara örnektir. Resimlere bakmak ve hareket ile renklerin görsel gözlemiyle meşgul olmak, keyif almanın ve katılım sağlamanın harika bir yoludur.
Duyusal nesneler, anlamı ortaya çıkaran sanat çalışmalarıyla birlikte kullanılabilir. En küçük sanat eserinde bile anlam ortaya çıkabilir; duyusal his, sanatçıda henüz belirmemiş fikirleri tetikleyebileceği için duyusal yön önemlidir.
Zeka ve biliş, sanatın yaratılmasında rol oynar ve sanatın anlaşılmasını geliştirebilir; en temel düzeyde sanat, duyuların diline güvenir. "Yaratıcı iletişime verilen temel yanıt, bellek, dil ve biliş bozulduğunda bile demanslı kişilerde bozulmadan kalır." (socialworktoday.com). Bu nedenle yaratıcı terapiler sadece faydalı olmakla kalmaz, aynı zamanda kişinin kaybettiklerine değil, hala sahip olduğu yeteneklerine odaklanmasına da yardımcı olur.
Dışavurumcu ve yaratıcı sanat terapileri; sanat, müzik, dans/hareket ve drama terapilerini kapsayan birkaç disiplini içerir. Üstelik, Illinois, Skokie'deki Lieberman Center for Health and Rehabilitation'da çalışan Sanat Terapisti Theresa Dewey'e göre, "Sanat terapisi, erken evre demansı veya hafif bilişsel bozukluğu olanlar için içgörü temelli destek gruplarından, demansın ileri evrelerindeki kişiler için sözsüz duyusal temelli müdahalelere kadar çeşitlilik gösterebilir." Sanat terapisinin hedefleri; depresyon ve kaygıyı yönetmekten, katılımı ve iletişimi artırmaya, ileri evre demansı olanlar için ise duyusal farkındalığı ve başkalarıyla olan bağı güçlendirmeye kadar değişir. Bu terapiler yaşam kalitesini artırır; asıl hedefleri budur.
Bireysel ilgi alanlarına ve yeteneklere göre uyarlanmış terapi türleri en iyi sonucu verir. Müzik, dans ve ritim çalışmaları (davul çalma), bilişsel eksiklikler katılıma engel olmadığı için özellikle etkilidir. Nihayetinde en iyi yöntem, danışanın yanıt verdiği yöntemdir; özellikle eksiklikleri aşan ve yetenekleri öne çıkaranlar. Ayrıca, farklı terapileri birleştirmenin en iyisi olduğunu savunan görüşler de vardır. "Mevcut terapilerin kombinasyon halinde kullanıldığında daha iyi çalıştığına dair iyi kanıtlar bulunmaktadır; örneğin, sanat terapisi artı müzik ve dans; veya bir sanat terapisi seansı içinde yaratıcı yazarlık ve şiiri birleştirmek ya da konuşma, sanat ve müziğin bir arada kullanıldığı bir drama terapisi seansı gibi." (www.alzheimers.net)
Sanat Terapisi, beynin yaratıcılığa giden yeni bir iletişim yolu oluşturmasına izin vererek bilişsel gerileme yaşayan hastaları harekete geçirir. Sınırlı konuşma yeteneği olan bir yaşlıya iletişim kurmak için fırça kullanma ilhamını verebilir ki bu süreç, dil yetisiyle meşgul olmayan beyin kısımlarını kullanarak sinir yollarını açar. Ayrıca, bir çıkış yolu sağlayarak agresif davranışları azaltabilir. Sanat hastalığı ortadan kaldırmayacak olsa da, beyni yeni bir şekilde uyarabilir; gerileme yaşayan bir sevdiğinizin hayatında büyük fark yaratabilecek yaratıcılık ve neşe getirebilir. Yaratıcılığın vurgulandığı sanat sınıflarına katılmak, başarı duygusunu pekiştirir, öz saygıyı artırır ve sosyal etkileşimi geliştirir. Görsel sanat, sıklıkla kendilerini ifade etmekte zorlanan hastalar arasında konuşmaları teşvik eden uyuyan anıları ve duyguları bile tetikleyebilir. Özellikle sanat eserini kendileri yarattıklarında, bu aktivite tüm beyni uyarır.
Bu terapi iletişimi, beyin fonksiyonlarını, sosyal etkileşimi, duyusal uyarımı, dokunsal işlemeyi, anlam oluşturmayı, el/göz koordinasyonunu, parmak ve el gücünü ve hayal gücünü geliştirir. Parmak ve el gücü ile esnekliği artırmak için Ergoterapi (OT) egzersizleriyle birleştirilebilir. Duyusal işlemeye ve bunun bireyde nasıl bir etki yarattığına odaklanılabilir. Fırça kullanmak yerine parmak boyama denenebilir veya ıslak kağıt üzerine boya damlatarak boyanın bir şeye dönüşmesi sağlanabilir; heykel ve kil çalışması da dokunsal nitelikleri öne çıkarır.
Lütfen yardımcı olabilecek UZMANLAR için listelerimizi kontrol ettiğinizden emin olun. Bu uzmanlar, ana sayfamızdaki NY Resources & Professionals sekmesi altında Therapeutic & Artistic Practitioners başlığında listelenmiştir veya doğrudan buraya tıklayın: https://lewybodyresourcecenter.org/ny-resources-professionals/therapeutic-artistic-practitioners/