Belirtiler

Ulusal Sağlık Enstitüleri (National Institutes of Health), Pub No. 15-7907 ve şunlara göre:

https://www.nia.nih.gov/health/what-lewy-body-dementia#signs

Lewy body demansını diğer demanslardan ayıran belirtiler şunları içerebilir:

demansın erken evrelerinde görsel halüsinasyonlar
bilişsel yetenek, dikkat ve uyanıklık durumunda dalgalanmalar
hareketlerde yavaşlama, yürüme güçlüğü veya katılık (parkinsonizm)
halüsinasyonları tedavi etmek için kullanılan ilaçlara karşı hassasiyet
hastaların rüyalarını bağırarak, el kol hareketleri yaparak, yatak partnerine vurarak ve yataktan düşerek fiziksel olarak yaşaması durumu olan REM uykusu davranış bozukluğu
aynı anda birden fazla iş yapma, problem çözme ve analitik düşünme gibi karmaşık zihinsel faaliyetlerde hafızaya kıyasla daha fazla zorlanma

LBD'li kişilerde her LBD belirtisi görülmeyebilir ve belirtilerin şiddeti kişiden kişiye büyük ölçüde değişebilir. Hastalığın seyri boyunca, işlevsel yetenek veya davranışlarda herhangi bir ani veya büyük değişiklik doktora bildirilmelidir. En yaygın belirtiler biliş, hareket, uyku ve davranış değişikliklerini içerir.

Bilişsel Belirtiler

LBD düşünme yetilerinde değişikliklere neden olur. Bu değişiklikler şunları içerebilir:

Demans—Düşünme yeteneklerinde, kişinin günlük aktivitelerini yerine getirme kapasitesini engelleyen ciddi kayıp. Demans, LBD'de birincil bir belirtidir ve genellikle görsel ve uzamsal yeteneklerde (mesafeyi ve derinliği tahmin etme veya nesneleri yanlış tanımlama), planlama, aynı anda birden fazla iş yapma, problem çözme ve muhakeme etmede zorlukları içerir. Hafıza sorunları başlangıçta belirgin olmayabilir ancak LBD ilerledikçe genellikle ortaya çıkar. Demans ayrıca ruh hali ve davranış değişikliklerini, zayıf muhakeme yeteneğini, inisiyatif kaybını, zaman ve mekan karmaşasını, dil ve sayılarla ilgili zorlukları da içerebilir.
Bilişsel dalgalanmalar—Konsantrasyon, dikkat, uyanıklık ve tetikte olma durumunda günden güne ve bazen gün içinde meydana gelen tahmin edilemez değişiklikler. LBD'li bir kişi bazen boşluğa dalıp gidebilir, uykulu ve halsiz görünebilir ya da gece yeterince uyumasına rağmen gün içinde birkaç saat uyuyabilir. Fikir akışı bazen düzensiz, belirsiz veya mantıksız olabilir. Kişi bir gün daha iyi görünüp ertesi gün daha kötü olabilir. Bu bilişsel dalgalanmalar LBD'de yaygındır ancak bir doktorun bunları tanımlaması her zaman kolay değildir.
Halüsinasyonlar—Orada olmayan şeyleri görmek veya duymak. Görsel halüsinasyonlar, LBD'li kişilerin yüzde 80'ine kadarında, genellikle erken dönemde ortaya çıkar. Genellikle çocuk veya hayvan görüntüleri gibi gerçekçi ve ayrıntılıdırlar. İşitsel halüsinasyonlar görsel olanlara göre daha az yaygındır ancak yine de ortaya çıkabilir. Rahatsız edici olmayan halüsinasyonlar tedavi gerektirmeyebilir. Ancak, eğer korkutucu veya tehlikeliyse (örneğin kişi, orada olduğunu sandığı bir yabancıyla kavga etmeye çalışıyorsa), doktor ilaç reçete edebilir.

Hareket Belirtileri

Lewy body demansı olan bazı kişiler birkaç yıl boyunca önemli hareket sorunları yaşamayabilir. Bazılarında ise bunlar erken evrede görülebilir. Başlangıçta el yazısındaki değişim gibi hareket sorunlarının işaretleri çok hafif olabilir ve bu nedenle gözden kaçabilir. Parkinsonizm, Parkinson hastalığı demansta erken dönemde görülür ancak Lewy cisimcikli demansta da daha sonra gelişebilir. Parkinsonizmin belirli işaretleri şunları içerebilir:

kas katılıği veya sertliği
paytak yürüyüş, yavaş hareket veya donup kalma
en yaygın olarak dinlenme halindeyken titreme
denge sorunları ve düşmeler
kambur duruş
koordinasyon kaybı
kişinin normalde olduğundan daha küçük el yazısı
yüz ifadesinde azalma
yutma güçlüğü
zayıf bir ses

Uyku Bozuklukları

Uyku bozuklukları Lewy body demansı olan kişilerde yaygındır ancak genellikle teşhis edilemez. Bir uyku uzmanı, tedavi ekibinde önemli bir rol oynayarak uyku bozukluklarının teşhis ve tedavisine yardımcı olabilir. LBD'li kişilerde görülen uyku ile ilgili bozukluklar şunları içerebilir:

REM uykusu davranış bozukluğu—Kişinin rüyalarını adeta yaşıyormuş gibi göründüğü bir durum. Canlı rüya görmeyi, uykuda konuşmayı, şiddetli hareketleri veya yataktan düşmeyi içerebilir. Bazen bu belirtilerin sadece LBD'li kişinin yatak partneri farkındadır. REM uykusu davranış bozukluğu bazı kişilerde diğer LBD belirtilerinden yıllar önce ortaya çıkar.
Gündüz aşırı uyku hali—Gün içinde 2 saat veya daha fazla uyumak.
Uykusuzluk (İnsomni)—Uykuya dalmakta veya uykuda kalmakta güçlük çekmek ya da çok erken uyanmak.
Huzursuz bacak sendromu—Kişinin dinlenirken, hoş olmayan veya alışılmadık hisleri durdurmak için bacaklarını hareket ettirme ihtiyacı duyduğu bir durumdur. Yürümek veya hareket etmek genellikle bu rahatsızlığı hafifletir.

Davranışsal ve Duygudurum Belirtileri

Lewy body demansında davranış ve duygudurum değişiklikleri görülebilir. Bu değişiklikler şunları içerebilir:

Depresyon—Sürekli bir üzüntü hali, aktivitelerden keyif alamama veya uyku, yemek yeme ve diğer normal aktivitelerde yaşanan sorunlar.
Apati (ilgisizlik)—Normal günlük aktivitelere veya olaylara karşı ilgi eksikliği; daha az sosyal etkileşim.
Kaygı—Gelecekteki bir olay veya durum hakkında yoğun endişe, belirsizlik veya korku. Kişi aynı soruları tekrar tekrar sorabilir veya sevdiği biri yanında olmadığında öfkeli veya korkulu olabilir.
Ajitasyon (huzursuzluk)—Yerinde duramama, sürekli volta atma, elleri ovuşturma, rahat bir pozisyon alamama, kelimeleri veya cümleleri sürekli tekrarlama ya da sinirlilik hali olarak görülür.
Sanrılar—Kanıta dayanmayan, sıkı sıkıya bağlı kalınan yanlış inançlar veya düşünceler. Örneğin, kişi eşinin kendisini aldattığını veya uzun zaman önce ölmüş yakınlarının hala yaşadığını düşünebilir. LBD hastalarında görülebilen bir diğer sanrı da Capgras sendromudur; bu durumda kişi, bir yakınının veya arkadaşının yerine bir sahtekarın geçtiğine inanır.
Paranoya—Başkalarına karşı aşırı ve mantıksız bir güvensizlik; örneğin insanların eşyalarını aldığından veya sakladığından şüphelenmek.

Diğer LBD Belirtileri

LBD hastaları, sinir sisteminin kalp, salgı bezleri ve kaslar gibi otomatik fonksiyonlarını düzenleyen kısmında da önemli değişiklikler yaşayabilirler. Kişide şunlar görülebilir:

vücut ısısında değişiklikler
kan basıncı sorunları
baş dönmesi
bayılma
sık düşmeler
sıcağa ve soğuğa karşı hassasiyet
cinsel işlev bozukluğu
idrar kaçırma
kabızlık
koku almada zayıflık

BAZI BELİRTİLERİ DAHA İYİ ANLAMAK İÇİN

Parkinson’s Disease Foundation'dan alınan aşağıdaki bilgiler, birçok belirtiyi daha iyi anlamak için son derece faydalıdır. Hatırlatmak gerekirse, Lewy body demansı iki ilişkili tanıyı kapsayan bir şemsiye terimdir. Hem Parkinson hastalığı demansını hem de Lewy body'li demanı ifade eder. Bazı LBD hastalarında Alzheimer hastalığının da bir arada bulunabileceğini, bu nedenle belirtilerin ve hastalığı anlamanın kişiden kişiye değişebileceğini unutmayın.

Parkinson Hastalığında Bilişsel Zorluk Türleri

Parkinson hastalığı (PH) çeşitli bilişsel işlevleri etkiler. Yürütücü işlevlerle ilgili sorunlar genellikle en yaygın olanlar olarak kabul edilir. Bununla birlikte, bazı kişilerde bellek sorunları daha belirgin olabilirken, bazıları ise karışık zorluklar yaşayabilir. Çoğu kişi, genel entelektüel yeteneklerini ve bilgilerini, ayrıca PH başlangıcından önce edindikleri kısa ve uzun süreli belleklerini korur.

Yürütücü işlev bozukluğu: Yürütücü işlevler; problem çözme ve planlama, bir işi başlatma ve sonunu getirme, fikirleri veya projeleri aynı anda yönetebilme gibi üst düzey zihinsel süreçlerdir. PH olan bir kişi için faturaları ödemek veya grup konuşmalarına katılmak bile zor olabilir. Neden mi? Çünkü bu aktiviteler, kişinin esnek olmasını ve bir bilgi kategorisinden veya belirli bir hedeften diğerine geçiş yapabilmesini gerektirir. PH hastaları, bir dizi stratejik seçim yapılmasını gerektiren durumlarda bunaldıklarını veya 'donup kaldıklarını' tarif edebilirler, ancak başka biri bir işi başlatmalarına ve sürdürmelerine yardımcı olduğunda mükemmel şekilde işlev görebilirler. Herhangi bir "zihinsel destek" olmadığında, PH hastasının her seferinde tek bir hedefe veya kavrama odaklanması daha verimlidir. Buna bir örnek; dağınık bodrumunu temizlemek için bir işi başlatamayan ancak eşi işi parçalara bölüp her seferinde tek bir alana odaklanan net talimatlar vererek bir yapı ve ipucu sağladıktan sonra görevi başarıyla tamamlayan kişidir.

Bellek bozuklukları: Zaten öğrenilmiş bilgileri hatırlamak, PH hastaları için en yaygın zorluktur ve bellek ipuçları kullanılarak iyileştirilebilir. PH olan bir kişinin yeni bilgileri etkili bir şekilde öğrenmesi ve aklında tutması için tekrar gerekebilir. Parkinson hastalığına bağlı demans (PH-D), hem kısa süreli hem de uzun süreli bellek işlevlerini daha ağır bir şekilde etkiler.

Dikkat güçlükleri: Bir durumun karmaşıklığı arttıkça, PH hastasının odağını koruması veya dikkatini bölmesi zorlaşabilir. Örneğin, hastalar artık "aynı anda hem yürüyüp hem de sakız çiğneyemediklerini" fark edebilirler. Bu durum, zihinsel uğraşları ve yürümek, dengeyi korumak ve sohbeti sürdürmek gibi günlük aktiviteleri etkiler.

Bradifreni (yavaşlamış zihinsel işlem): PH hastaları, hastalığın bilgiyi işleme ve yanıtlama hızlarını etkilediğini söylerler. Bilgi işlemedeki yavaşlık, hem diğer bilişsel süreçleri (problem çözme ve bilgi geri çağırma gibi) hem de günlük aktiviteleri (sohbet etmek gibi) etkiler.

Dil işlev bozukluğu: PH hastaları için dille ilgili en yaygın zorluk kelime bulmadır. Kişinin PH'si ilerledikçe, isimlendirme veya yanlış isimlendirme sorunları yaşayabilir, karmaşık bilgileri anlamakta güçlük çekebilir ve daha basitleştirilmiş ve daha az kendiliğinden gelişen bir konuşma tarzı kullanabilir.

Görsel-mekansal bozukluklar: Çevredeki görsel bilgileri algılama, işleme, ayırt etme ve bunlara göre hareket etme güçlüğü günlük yaşamı etkileyebilir. Örneğin, evin içinde gezinmek veya bir şeye uzanırken mesafeyi tahmin etmek zorlaşabilir, bu da düşme riskini artırır. Bazı durumlarda, PD'deki (Parkinson Hastalığı) görsel-mekansal bozukluk, görsel yanlış algılamalara veya illüzyonlara da yol açabilir.

PD'de Bilişsel Değişikliklerin Nedenleri

PD'deki bilişsel değişikliklerin nedenlerine dair anlayışımız henüz tam değildir. Bilişsel sorunların, motor semptomlara yol açan altta yatan aynı beyin değişiklikleriyle ilişkili olduğunu biliyoruz; yani sinir hücrelerinin erken ölümü, beyin nörokimyasındaki değişiklikler ve bunun sonucunda farklı beyin bölgeleri arasındaki beyin devrelerinde meydana gelen değişimler. Buna ek olarak, PD'de sinir hücrelerinde bulunan anormal protein birikimleri olan Lewy cisimcikleri, motor yollarındaki ve bilişsel süreçleri etkileyen yollardaki değişikliklerle ilişkilidir.

Bilişsel zorluklara neden olan veya bunları ağırlaştıran başka unsurlar da vardır. Tedavi edilmemiş depresyon, kaygı, psikoz, uyku ve diğer davranışsal zorluklar bilişsel güçlükleri şiddetlendirebilir. Ayrıca, PD veya diğer durumlar için kullanılan bazı ilaçlar, enfeksiyonlar gibi PD ile ilişkili olmayan genel tıbbi durumların yol açabileceği gibi, olumsuz bilişsel etkilere neden olabilir.

HAREKET – Parkinson’s Disease Foundation'dan daha fazla bilgi:

Bradikinezi: Bradikinezi “yavaş hareket” anlamına gelir. Parkinson'un belirgin bir özelliği olan bradikinezi, aynı zamanda istemsiz hareketlerde genel bir azalmayı tanımlar; bu durum anormal bir hareketsizlik ve yüz ifadesinde azalma görüntüsü verebilir. Bradikinezi, parmak dokunma gibi tekrarlayan hareketlerde zorluğa neden olur. Bradikinezi nedeniyle, Parkinson hastası bir kişi gömlek ilikleme, yemek kesme veya diş fırçalama gibi günlük işleri yapmakta zorlanabilir. Bradikinezi yaşayan kişiler kısa, sürükleyerek adımlar atabilirler. Bradikinezi kaynaklı hareket azalması ve sınırlı hareket aralığı, kişinin Parkinson ilerledikçe daha sessiz ve daha az belirgin hale gelebilen konuşmasını etkileyebilir. https://www.parkinson.org/

Prognoz

National Institutes of Health'e göre:

Lewy body dementia ilerleyici bir hastalıktır, yani belirtiler yavaş başlar ve zamanla kötüleşir. Hastalık, teşhis konulduğu andan ölüme kadar ortalama 5 ila 7 yıl sürer, ancak bu süre 2 ile 20 yıl arasında değişebilir. Belirtilerin ne kadar hızlı geliştiği ve değiştiği, genel sağlığa, yaşa ve belirtilerin şiddetine bağlı olarak kişiden kişiye büyük ölçüde farklılık gösterir. LBD'nin erken evrelerinde, genellikle teşhis konulmadan önce, belirtiler hafif olabilir ve kişiler oldukça normal bir şekilde işlevlerini sürdürebilirler. Hastalık ilerledikçe, LBD'li bireyler düşünme ve hareket etme yeteneklerindeki düşüş nedeniyle giderek daha fazla yardıma ihtiyaç duyarlar. Hastalığın sonraki evrelerinde, tamamen başkalarının yardımına ve bakımına bağımlı hale gelebilirler.–https://www.nia.nih.gov/alzheimers/publication/lewy-body-dementia/basics-lewy-body-dementia

Genetik: Ailede LBD'li bir üyenin olması bir kişinin riskini artırabilse de, LBD normalde genetik bir hastalık olarak kabul edilmez.