Zintuiglijke prikkeling is de eenvoudigste manier van informatie verzamelen en verwerken voor mensen met dementie bij wie complexe taalpatronen zijn aangetast. Een van de redenen waarom dit ideaal is voor mensen met dementie, is dat het informatieverwerking mogelijk maakt zonder de cognitieve laag eromheen, waarbij de nadruk puur op de zintuigen liggen. Alle zintuigen kunnen worden geprikkeld, zoals reuk, smaak en tast, die weinig interpretatie vergen. Mensen met dementie zijn vaak erg tastgericht en worden aangetrokken door verschillende structuren in hun omgeving – of het nu gaat om de stof van kleding of de zachtheid van de bloemblaadjes van een bloem. Wanneer iemand bovendien minder goed kan zien of horen, kan dit leiden tot minder interesse in de omgeving. Daarom kunnen media die twee zintuigen tegelijk prikkelen erg boeiend zijn voor mensen met verminderde zintuiglijke vermogens.
Wat zo mooi is aan multisensorisch werk, is dat het prikkelt en zowel herinneringen als verbindingen met de eerdere identiteit van een persoon oproept. Via deze verbindingen ontstaan er relaties en een gevoel ergens bij te horen; verbonden blijven is een essentieel onderdeel van welzijn bij de zorg voor mensen met dementie. Er zijn vele vormen van zintuiglijke prikkeling, variërend van dagelijkse activiteiten tot het maken van kunst. Aromatherapie, het vasthouden van voorwerpen om de textuur of geur te ervaren, het gebruik van een pen om te schrijven of een kwast om te schilderen, proeven, geluiden horen of naar muziek luisteren, en het beleven van licht (films) of beweging zoals wandelen, dansen, gymnastiek of yoga. Het bekijken van foto's en visueel observeren van beweging en kleur zijn geweldige manieren om plezier en betrokkenheid te ervaren.
Zintuiglijke objecten kunnen worden gebruikt bij het maken van kunst, wat betekenis losmaakt. Betekenis kan naar voren komen bij het kleinste kunstwerk, en het zintuiglijke aspect is belangrijk omdat het zintuiglijke gevoel ideeën kan opwekken bij de maker die anders nog niet naar boven waren gekomen.
Intellect en cognitie spelen een rol bij het maken van kunst en kunnen het begrip van kunst vergroten, maar om op het meest basale niveau te worden begrepen, leunt kunst op de taal van de zintuigen. "De primaire reactie op creatieve communicatie blijft intact bij mensen met dementie, zelfs wanneer geheugen, taal en cognitie zijn aangetast." (socialworktoday.com) . Creatieve therapieën zijn daarom niet alleen nuttig, maar helpen ook de focus te leggen op de vaardigheden die behouden zijn gebleven — en niet op wat ze zijn verloren.
Expressieve en creatieve vaktherapieën omvatten verschillende disciplines, variërend van beeldende therapie, muziektherapie, dans-/bewegingstheapie tot dramatherapie. Bovendien: "Beeldende therapie kan variëren van inzichtgerichte steungroepen voor mensen met dementie in een vroeg stadium of milde cognitieve stoornissen, tot niet-verbale, op zintuigen gerichte interventies voor mensen in de vergevorderde stadia van dementie", aldus Theresa Dewey, een beeldend therapeut die werkt in het Lieberman Center for Health and Rehabilitation in Skokie, Illinois. De doelen van beeldende therapie variëren van het omgaan met depressie en angst tot meer betrokkenheid en verbeterde communicatie, en voor mensen met ernstige dementie een groter zintuiglijk bewustzijn en contact met anderen. Deze therapieën verbeteren de kwaliteit van leven; dat is hun belangrijkste doel.
Therapievormen die zijn afgestemd op individuele interesses en vaardigheden werken het best. Muziek, dans en drummen zijn bijzonder effectief omdat cognitieve beperkingen geen belemmering vormen voor deelname. Uiteindelijk is de beste methode degene waar de cliënt op reageert – in het bijzonder methodes die beperkingen omzeilen en vaardigheden benadrukken. Er is ook een argument dat het combineren van verschillende therapieën het beste werkt. "Er is goed bewijs dat de beschikbare therapieën het best in combinatie kunnen werken – bijvoorbeeld beeldende therapie plus muziek en dans, of, binnen een sessie beeldende therapie, het combineren van creatief schrijven en poëzie, of een dramatherapiesessie die gebruikmaakt van het gesproken woord, kunst en muziek in samenhang." (www.alzheimers.net)
Beeldende therapie brengt patiënten met een afnemende cognitie tot leven doordat de hersenen een nieuw communicatiepad naar creativiteit kunnen bewandelen. Het kan een oudere met beperkte spraak inspireren om een kwast te gebruiken om te communiceren, waardoor in dat proces neurale paden worden geopend die delen van de hersenen aanspreken die niet met taal te maken hebben. Het kan ook agressief gedrag verminderen door een uitlaatklep te bieden. Hoewel kunst de ziekte niet wegneemt, kan het de hersenen op een nieuwe manier prikkelen en creativiteit en vreugde brengen, wat een groot verschil kan maken voor een dierbare die achteruit is gegaan. Deelnemen aan kunstlessen waarin creativiteit centraal staat, geeft bovendien een gevoel van voldoening en vergroot het zelfvertrouwen en de sociale interactie. Beeldende kunst kan zelfs verborgen herinneringen en emoties triggeren en zo gesprekken op gang brengen tussen patiënten die vaak moeite hebben om zich te uiten. Vooral wanneer ze zelf kunst maken, stimuleert deze activiteit de hele hersenen.
Het verbetert de communicatie, hersenfunctie, sociale interactie, zintuiglijke prikkeling, tastverwerking en het creëren van betekenis, evenals hand-oogcoördinatie, vinger- en handkracht en verbeeldingskracht. Het kan worden gecombineerd met ergotherapie-oefeningen voor vinger- en handkracht en flexibiliteit. De nadruk kan liggen op zintuiglijke verwerking en hoe dit resoneert bij het individuele persoon. Vingerverven in plaats van het gebruik van een kwast kan worden onderzocht, evenals het laten vallen van verf op nat papier zodat het verandert in iets nieuws; ook bij boetseren en klei spelen de taseigenschappen een belangrijke rol.
Bekijk zeker ons overzicht van HULPVERLENERS die u kunnen helpen. Ze staan vermeld onder Therapeutic & Artistic Practitioners (Therapeutische en artistieke zorgverleners) op het tabblad NY Resources & Professionals op onze homepage, of klik direct hier: http://hnh.fb5.myftpupload.com/ny-resources-professionals/therapeutic-artistic-practitioners/