OZNAKI, ŻE DZIEJE SIĘ COŚ ZŁEGO – WAŻNE
1) Odwodnienie
2) Zakażenia układu moczowego (UTI)
3) Zachowania agresywne
ODWODNIENIE
Woda jest potrzebna przez cały dzień, aby zapobiegać zaparciom, odwodnieniu oraz aby ułatwić pobieranie krwi z żył, terapię dożylną itp.
Odwodnienie może wystąpić z wielu powodów u osób starszych oraz osób z otępieniem.
9 oznak odwodnienia u osoby z otępieniem
Osoby z zaawansowanym otępieniem są podatne na odwodnienie z kilku powodów. Przede wszystkim mogą zapominać o piciu lub o zgłaszaniu pragnienia. Otępienie może również zaburzać sygnały o pragnieniu i głodzie wysyłane do mózgu, więc bliska Ci osoba może nawet nie rozpoznawać zwykłych sygnałów fizycznych, które reszcie z nas mówią, że czas napić się wody. Leki oraz napady wymiotów lub biegunki również mogą prowadzić do odwodnienia.
Na co zwracać uwagę:
- Skóra chorej osoby jest ciepła w dotyku.
- Występuje nasilenie dezorientacji (choć w późnym stadium otępienia może to być trudne do zauważenia).
- Usta są spierzchnięte i suche.
- Skóra jest bardziej sucha niż zwykle.
- Chora osoba może skarżyć się na ból głowy.
- Mocz jest ciemny i ma silny zapach.
- Oczy stają się zapadnięte.
- Tętno jest szybsze.
- Ciśnienie krwi jest niższe
- Obniżona elastyczność skóry
https://www.caring.com/articles/9-signs-of-dehydration-in-someone-with-dementia
Objaw odwodnienia – U szczypnij skórę na ramieniu powyżej nadgarstka. Jeśli skóra nie wraca do swojego pierwotnego kształtu – jest to objaw odwodnienia.
Wiele starszych osób celowo ogranicza spożycie płynów lub napojów, jeśli cierpi na nietrzymanie moczu lub wstydzi się konieczności korzystania z toalety wiele razy dziennie. Mogą być również zdezorientowane i/lub cierpieć na otępienie i nie być w stanie przypomnieć sobie, czy wypłynęły jakiekolwiek napoje w danym dniu. Ponadto starsze osoby mieszkające samotnie w domu lub w domach opieki mogą nie mieć mobilności, aby samodzielnie zdobyć napoje, i mogą wstydzić się prosić o pomoc. Co więcej, niektóre leki mogą wpływać na gospodarkę wodną lub przyjmowanie płynów, a pracownicy opieki zdrowotnej mogą nie być świadomi, że spożycie płynów przez pacjenta spadło. Starsza osoba przyjmująca leki moczopędne i nieuzupełniająca utraconych dodatkowych płynów jest również w grupie wyższego ryzyka odwodnienia” – według Kelly O’Connor, RD, LDN, CDE, z Mercy Medical Center w Baltimore, http://www.todaysgeriatricmedicine.com/archive/110310p24.shtml
ZAKAŻENIA UKŁADU MOCZOWEGO – ZNANE RÓWNIEŻ JAKO UTI
Agingcare.com oferuje doskonałe porady na temat skutków ZUM u osób z otępieniem:
ZUM, otępienie i majaczenie: Wpływ i opcje leczenia
Zakażenia układu moczowego u osób starszych z otępieniem to złożony problem. Pierwszą rzeczą, którą należy zrozumieć, jest to, że osoby starsze z ZUM mogą mieć inne objawy w porównaniu do osób młodych lub w średnim wieku. Osoby starsze, zwłaszcza te z otępieniem, mogą nie być w stanie powiedzieć o pieczeniu przy oddawaniu moczu, częstszym parciu na mocz lub bólu w dolnej części brzucha, o których często zgłaszają młodsze osoby z ZUM. Co więcej, u osób starszych może nie wystąpić gorączka.
Czasami jedyną rzeczą zauważoną w przypadku zakażeń układu moczowego u osób starszych jest ostra zmiana stanu psychicznego, znana jako majaczenie. Ważne jest, aby odróżnić majaczenie od otępienia, ponieważ majaczenie wiąże się z krótkotrwałą zmianą stanu psychicznego (w ciągu godzin lub dni) spowodowaną potencjalnie odwracalnym stanem (takim jak infekcje, hipoglikemia, skutki uboczne leków itp.). Z drugiej strony otępienie reprezentuje bardziej przewlekłą zmianę stanu psychicznego (w ciągu miesięcy lub lat), która może być lub nie być odwracalna, w zależności od przyczyny (np. choroba Alzheimera, choroba Parkinsona, niedobór witaminy B12, niedoczynność tarczycy itp.).
Możliwe jest wystąpienie majaczenia wywołanego ZUM nałożonego na istniejące wcześniej otępienie i charakteryzowałoby się ono gwałtownym spadkiem (w ciągu godzin lub dni) stanu psychicznego w stosunku do wcześniejszego wyjściowego stanu psychicznego pacjenta. Oczywiście u osoby z otępieniem ustalenie, jaki jest wyjściowy stan psychiczny, może być trudne. Wymaga to kogoś, kto ma częsty kontakt z osobą z otępieniem i spędza wystarczająco dużo czasu, aby ustalić wyjściowy stan psychiczny, tak aby można było wykryć majaczenie, gdy ono wystąpi. W przeciwnym razie można przypuszczać, że u osoby starszej występuje przewlekle zmieniony stan psychiczny z powodu otępienia, podczas gdy w rzeczywistości ma ona tymczasowo zmieniony stan psychiczny z powodu stanu majaczenia wywołanego ZUM.
Z drugiej strony istnieje podgrupa ludzi (takich jak cukrzycy, pacjenci z cewnikami założonymi na stałe itp.), u których mogą występować przewlekłe bakterie w moczu (bakteriuria), które na ogół nie dają widocznych objawów i zazwyczaj nie wymagają leczenia antybiotykami. Niemniej jednak osoby te mogą być stale leczone z powodu „ZUM”, który wydaje się powracać przez cały czas po zakończeniu krótkiego kursu antybiotyków.
Kluczowym rozróżnieniem w ustalaniu, czy zmieniony stan psychiczny u osoby starszej jest spowodowany ZUM, jest to, czy leczenie ZUM przynosi jakąkolwiek poprawę stanu psychicznego. Pomaga to ustalić, czy u osoby starszej występuje nawracające majaczenie z powodu ZUM, czy też coś innego (np. majaczenie z innej przyczyny lub przewlekłe otępienie).
Jeśli u osoby starszej (z otępieniem lub bez) dochodzi do nawracającego majaczenia z powodu ZUM, można podjąć pewne działania, aby zminimalizować nawroty ZUM.
- Zapewnij dobrą higienę, zwłaszcza jeśli pacjent cierpi na nietrzymanie moczu. Zbyt długie przebywanie w zabrudzonej pieluszce lub wycieranie się w złą stronę (u pacjentki) może spowodować przedostanie się bakterii kałowych do cewki moczowej i wywołanie ZUM.
- Upewnij się, że zatrzymanie moczu lub przeszkoda w odpływie moczu nie stanowią problemu. Starszy mężczyzna może mieć powiększoną prostatę, lub chory na cukrzycę może mieć zaburzenia neurologiczne pęcherza, co prowadzi do zalegania moczu w pęcherzu, co ostatecznie doprowadzi do kolonizacji bakteryjnej (bakteriurii) i potencjalnie ZUM. Można to sprawdzić, zlecając pielęgniarce pobranie moczu zalegającego po mikcji (ang. post-void residual), czyli ilości moczu pozostałej w pęcherzu po oddaniu moczu. Niskie dawki antybiotyków mogą pomóc znacznie zmniejszyć nawroty ZUM. Wybór antybiotyku zależy od sytuacji, na przykład od rodzaju bakterii, które często nawracają, oraz od tego, na które antybiotyki bakterie są już oporne. Powszechnie stosowane antybiotyki zapobiegawcze obejmują Bactrim, nitrofurantoinę, cefaleksynę lub fluorochinolony. Ograniczeniem strategii stosowania niskich dawek antybiotyków jest potencjalne uodparnianie się bakterii na antybiotyk z upływem czasu. UPEWNIJ SIĘ, ŻE SKONSULTUJESZ TO ZE SWOJYM LEKARZEM.
- Rozważ miejscowe kremy z estrogenami dla kobiet po menopauze. Istnieją dowody na przydatność tej strategii poprzez zapobieganie suchości pochwy i pozytywne kształtowanie flory pochwy, co pomaga zapobiegać nawracającym ZUM. Z różnych powodów nie jest to tak powszechnie stosowane, ale jeśli u osoby starszej nie wystąpił rak piersi, jest to opcja do rozważenia.
- Mogłeś słyszeć, że picie dużej ilości płynów i częste oddawanie moczu może pomóc zmniejszyć nawracające ZUM. Chociaż może to pomóc „przepłukać pęcherz”, aby zapobiegać ZUM (i jest szczególnie przydatne w zapobieganiu kamieniom nerkowym), obfite spożywanie płynów może nie być bezpieczne dla wszystkich osób starszych – zwłaszcza tych z jednym z dwóch schorzeń: zastoinową niewydolnością serca lub zaawansowaną niewydolnością nerek. U tych osób wypijanie zbyt dużej ilości płynów może prowadzić do nadmiernego gromadzenia się płynów w organizmie, znanego jako przeciążenie objętościowe. Dodatkowy płyn może gromadzić się w nogach, a nawet w płucach. Ponadto osoba starsza może być zbyt dotknięta otępieniem, aby w ogóle móc pić dużo płynów. Istnieje szereg względów praktycznych, które mogą sprawić, że ta opcja będzie niepraktyczna dla starszego pacjenta z otępieniem.
- Sok żurawinowy jest reklamowany jako środek zapobiegawczy przeciwko nawracającym ZUM. Nie ma jeszcze pewności, czy to rzeczywiście działa w zapobieganiu ZUM, czy też nie. Innymi słowy, może działać lub nie, a jeśli działa, może mieć jedynie umiarkowany efekt; ale dla niektórych warto spróbować.
- Probiotyki mogą pomóc kobietom, jeśli są podawane dopochwowo (wersje doustne nie okazały się skuteczne w zapobieganiu ZUM), ale badania dotyczące stosowania probiotyków dopochwowych w ograniczaniu ZUM są ograniczone. Ponownie, dla niektórych warto spróbować, ale przed wypróbowaniem tej opcji należy zapytać o to lekarza.
Najlepsza strategia dla sytuacji każdej osoby może się różnić, a każdy z tych pomysłów należy omówić ze świadczeniodawcami opieki zdrowotnej. Miejmy nadzieję, że ten artykuł pomoże Ci wyobrazić sobie, o czym rozmawiać ze swoimi świadczeniodawcami opieki zdrowotnej (lub świadczeniodawcami opieki zdrowotnej bliskiej osoby) w kwestii częstych ZUM u starszego pacjenta z otępieniem.
https://www.agingcare.com/Articles/urinary-tract-infection-dementia-155344.htm
ZACHOWANIA AGRESYWNE
Zachowania agresywne są jednym z najbardziej denerwujących i trudnych objawów otępienia. Radzenie sobie z nimi może być naprawdę skomplikowane. Jednak gdy zaczniesz rozumieć powód stojący za tym zachowaniem (które często jest całkowicie sprzeczne z charakterem danej osoby), możesz zacząć je rozumieć i nauczyć się reagować w sposób, który pomaga je powstrzymać.
Zachowania agresywne mogą mieć charakter werbalny, taki jak przeklinanie, krzyczenie i wrzask, lub fizyczny, taki jak uderzanie, szczypanie, drapanie, ciągnięcie za włosy i gryzienie.
Warto pamiętać, że agresja nie jest uniwersalnym objawem otępienia – u jednych osób wystąpi, a u innych nie.
Przyczyny agresji
- fizyczny dyskomfort
2. otoczenie
3. kwestie społeczno-towarzyskie
4. problemy psychologiczne
Fizyczny dyskomfort
Jeśli osoba, którą się opiekujesz, jest chora lub odczuwa ból, może zacząć przejawiać agresję, ponieważ ból wywołuje u niej dezorientację lub lęk – po prostu go nie rozumie. Może to wynikać z chorób, takich jak infekcja pęcherza moczowego lub gardła, albo z dyskomfortu spowodowanego zaparciami bądź pragnieniem. Nie zapominajmy również o wszelkich długotrwałych problemach zdrowotnych, które mogą powodować dyskomfort, takich jak zapalenie stawów, ani o wpływie, jaki leki mogą wywierać na ich samopoczucie psychiczne.
Otoczenie
Czy w pokoju jest zbyt jasno, głośno, tłoczno, gorączkowo, zimno lub po prostu zbyt stymulująco? Mogłoby to sprawić, że osoba z otępieniem poczuje się zagubiona lub przytłoczona, a w konsekwencji zareaguje agresją ze strachu lub frustracji.
Kwestie społeczno-towarzyskie
Sprawdź, czy osoba, którą się opiekujesz, czuje się samotna, nudzi się lub brakuje jej kontaktu z ludźmi. Może potrzebować pewnej stymulacji sensorycznej. Jeśli w opiekę zaangażowane są inne osoby, warto dowiedzieć się, czy w ostatnim czasie nastąpiły jakieś zmiany. Na przykład, jeśli ulubiony opiekun jest na urlopie, osoba z otępieniem może poczuć się niebezpiecznie i zacząć zachowywać się agresywnie.
Problemy psychologiczne
Otępienie wpływa na postrzeganie i rozumienie świata zewnętrznego. Jeśli masz wrażenie, że Twoje prawa są ignorowane – tak jak odczuwają to niektóre osoby – może to wywołać chęć zaatakowania kogoś. Zmiany w mózgu mogą również sprawiać, że osoby żyjące z otępieniem odczuwają silniejsze reakcje niż kiedyś. Więc o ile wcześniej mogliby zareagować frustracją, gdyby poczuli, że ktoś jest dla nich niemiły, o tyle teraz reagują przemocą.
Otępienie może również powodować halucynacje, urojenia i paranoję, co może prowadzić do agresji, ponieważ osoby te nie do końca rozumieją, co się dzieje. Jeśli osoba, którą się opiekujesz, nie rozpoznaje miejsca, w którym się znajduje, lub nie wie, kim jesteś, może pomyśleć, że jesteś obcą osobą, która chce ją skrzywdzić. To logiczne, że w takiej sytuacji może zacząć się bronić i cię uderzyć – czy nie zrobiłbyś tego samego?
Jak należy reagować na zachowania agresywne?
Doświadczanie zachowań agresywnych spowodowanych otępieniem jest niewątpliwie trudne i często traumatyczne. Istnieją jednak kroki, które możesz podjąć, aby radzić sobie z tym zarówno teraz, jak i w przyszłości. Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi, ale ogólnie rzecz biorąc, najlepiej jest:
- Staraj się zachować spokój
Choć może się to wydawać łatwiejsze w teorii niż w praktyce, gniewna lub obronna reakcja może pogorszyć sytuację. Postaraj się nie okazać strachu ani niepokoju, weź głęboki oddech i odsuń się, aby dać tej osobie trochę przestrzeni na uspokojenie się.
- Zidentyfikuj przyczynę
Nie zawsze będzie to oczywiste, ale pomyśl, co wydarzyło się bezpośrednio przed tym, jak ta osoba stała się agresywna, i zadaj sobie pytanie, czy to mogło być wyzwalaczem. Na przykład, czy może odczuwać ból lub dyskomfort i czy możesz to zaradzić?
- Postaw się w jej sytuacji
Spróbuj spojrzeć na sytuację z jej perspektywy. Jeśli zareagowała gwałtownie po tym, jak próbowałeś ją umyć lub pomóc jej skorzystać z toalety, może to wynikać z tego, że czuje się zakłopotana lub wstydzi się. Mimo że wiesz, iż chcesz jedynie pomóc, otępienie może oznaczać, że osoba, którą się opiekujesz, nie dysponuje już tym samym poziomem racjonalnego myślenia i logiki.
- Zapewnij wsparcie i słuchaj
Gdy ta osoba przestanie zachowywać się agresywnie i będzie gotowa na Twój kontakt, utrzymuj z nią kontakt wzrokowy i mów niskim, łagodnym (ale nie protekcjonalnym) głosem. Wyjaśnij spokojnie, że chcesz pomóc, i słuchaj, jeśli potrafi powiedzieć Ci, na czym polega problem.
- Stosuj techniki odwracania uwagi
Spróbuj przenieść uwagę na inne zajęcie, jeśli uważasz, że to ono wywołuje agresję, lub wybierz spokojniejsze hobby, takie jak słuchanie muzyki lub wspólne pójście na spacer.
- Nie karz jej
Łatwo ulec pokusie zbesztania kogoś jak niegrzecznego malucha, gdy zachowuje się agresywnie, ale ta osoba prawdopodobnie nie ma realnego pojęcia, co zrobiła źle lub dlaczego jest to niewłaściwe (i następnego dnia może nawet nie pamiętać tego incydentu).
- Porozmawiaj z przyjacielem
Staraj się unikać wyładowywania swojej frustracji na osobie, którą się opiekujesz. Znajdź czas na spotkanie z przyjaciółmi, którzy rozumieją Twoją sytuację, porozmawiaj ze swoim lekarzem rodzinnym, doradcą, pracownikiem wsparcia ds. otępienia lub dołącz do grupy wsparcia. Są inni ludzie, którzy znajdują się w dokładnie takiej samej sytuacji.
Źródło: https://www.unforgettable.org/blog/agitation-aggression-whats-causing-this-behaviour