Kliknij tutaj, aby zobaczyć hiszpańską wersję tej strony / Versión en español de esta página
Kliknij tutaj, aby uzyskać francuską wersję tej strony / Version française de cette page
Kliknij tutaj, aby uzyskać hebrajską wersję tej strony
Kliknij tutaj, aby uzyskać rosyjską wersję tej strony
Kliknij tutaj, aby uzyskać ukraińską wersję tej strony
Kliknij tutaj, aby uzyskać koreańską wersję tej strony
Według National Institutes of Health, Pub No. 15-7907 oraz:
https://www.nia.nih.gov/health/what-lewy-body-dementia#signs
Objawy, które odróżniają otępienie z ciałami Lewy'ego od innych rodzajów otępienia, mogą obejmować:
- omamy wzrokowe we wczesnym stadium otępienia
- wahania sprawności poznawczej, uwagi i czujności
- spowolnienie ruchów, trudności w chodzeniu lub sztywność (parkinsonizm)
- nadwrażliwość na leki stosowane w leczeniu omamów
- zaburzenia zachowania w fazie snu REM, podczas których ludzie fizycznie odgrywają swoje sny, krzycząc, wymachując rękami, uderzając partnerów śpiących w łóżku i spadając z łóżka
- większe trudności ze złożonymi czynnościami umysłowymi, takimi jak wielozadaniowość, rozwiązywanie problemów i myślenie analityczne, niż z pamięcią
Osoby z LBD mogą nie wykazywać wszystkich objawów LBD, a nasilenie objawów może się znacznie różnić u poszczególnych osób. W trakcie trwania choroby każdą nagłą lub znaczącą zmianę zdolności funkcjonalnych lub zachowania należy zgłosić lekarzowi. Najczęstsze objawy obejmują zmiany w poznaniu, ruchu, śnie i zachowaniu.
Objawy poznawcze
LBD powoduje zmiany w zdolnościach myślenia. Zmiany te mogą obejmować:
- Otępienie — poważna utrata zdolności myślenia, która utrudnia osobie wykonywanie codziennych czynności. Otępienie jest głównym objawem LBD i zazwyczaj obejmuje problemy ze zdolnościami wzrokowymi i przestrzennymi (ocena odległości i głębi lub błędne rozpoznawanie przedmiotów), planowaniem, wielozadaniowością, rozwiązywaniem problemów i rozumowaniem. Problemy z pamięcią mogą nie być widoczne na początku, ale często pojawiają się w miarę postępu LBD. Otępienie może również obejmować zmiany nastroju i zachowania, słaby osąd, brak inicjatywy, dezorientację co do czasu i miejsca oraz trudności z językiem i liczbami.
- Wahania poznawcze — nieprzewidywalne zmiany w koncentracji, uwadze, czujności i stanie pobudzenia z dnia na dzień, a czasami w ciągu dnia. Osoba z LBD może przez pewien czas patrzeć w przestrzeń, wydawać się senna i ospała lub spać przez kilka godzin w ciągu dnia, mimo że poprzedniej nocy spała wystarczająco długo. Jej tok myślenia bywa niekiedy niespójny, niejasny lub nielogiczny. Jednego dnia osoba ta może wydawać się w lepszym stanie, a następnego w gorszym. Te wahania poznawcze są powszechne w LBD, ale lekarzowi nie zawsze łatwo je zidentyfikować.
- Omamy — widzenie lub słyszenie rzeczy, których nie ma. Omamy wzrokowe występują u nawet 80 procent osób z LBD, często już we wczesnym stadium. Są one zazwyczaj realistyczne i szczegółowe, na przykład obrazy dzieci lub zwierząt. Omamy słuchowe są rzadsze niż wzrokowe, ale również mogą wystąpić. Omamy, które nie są uciążliwe, mogą nie wymagać leczenia. Jeśli jednak są przerażające lub niebezpieczne (na przykład, gdy osoba próbuje walczyć z wyimaginowanym intruzem), lekarz może przepisać leki.
Objawy ruchowe
Niektóre osoby z otępieniem z ciałami Lewy’ego mogą przez kilka lat nie doświadczać znaczących problemów z poruszaniem się. U innych mogą one wystąpić wcześnie. Początkowo oznaki problemów z ruchem, takie jak zmiana charakteru pisma, mogą być bardzo łagodne i przez to pomijane. Parkinsonizm jest wcześnie widoczny w otępieniu w chorobie Parkinsona, ale może również rozwinąć się później w otępieniu z ciałami Lewy’ego. Specyficzne oznaki parkinsonizmu mogą obejmować:
- sztywność mięśni
- powłóczenie nogami, spowolnienie ruchów lub sztywna postawa
- drżenie, najczęściej w spoczynku
- problemy z równowagą i upadki
- pochylona sylwetka
- utrata koordynacji
- charakter pisma mniejszy niż zwykle
- zredukowana mimika twarzy
- trudności z przełykaniem
- słaby głos
Zaburzenia snu
Zaburzenia snu są powszechne u osób z otępieniem z ciałami Lewy’ego, ale często pozostają niezdiagnozowane. Specjalista od zaburzeń snu może odegrać ważną rolę w zespole terapeutycznym, pomagając zdiagnozować i leczyć te problemy. Zaburzenia związane ze snem u osób z LBD mogą obejmować:
- Zaburzenia zachowania w fazie snu REM — stan, w którym osoba zdaje się odgrywać swoje sny. Może to obejmować żywe sny, mówienie przez sen, gwałtowne ruchy lub wypadanie z łóżka. Czasami tylko partner śpiący z osobą z LBD jest świadomy tych objawów. Zaburzenia zachowania w fazie snu REM pojawiają się u niektórych osób na lata przed innymi objawami LBD.
- Nadmierna senność w ciągu dnia — spanie przez 2 lub więcej godzin w ciągu dnia.
- Bezsenność — trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu, albo zbyt wczesne budzenie się.
- Zespół niespokojnych nóg — stan, w którym osoba podczas odpoczynku odczuwa potrzebę poruszania nogami, aby powstrzymać nieprzyjemne lub nietypowe odczucia. Chodzenie lub poruszanie się zazwyczaj przynosi ulgę.
Objawy behawioralne i nastroju
W otępieniu z ciałami Lewy’ego możliwe są zmiany w zachowaniu i nastroju. Zmiany te mogą obejmować:
- Depresja — uporczywe uczucie smutku, niezdolność do czerpania radości z aktywności lub problemy ze snem, jedzeniem i innymi normalnymi czynnościami.
- Apatia — brak zainteresowania normalnymi codziennymi czynnościami lub wydarzeniami; mniejsza interakcja społeczna.
- Lęk — intensywne obawy, niepewność lub strach przed przyszłym wydarzeniem lub sytuacją. Dana osoba może w kółko zadawać te same pytania lub być zła albo przerażona, gdy bliskiej osoby nie ma w pobliżu.
- Pobudzenie — niepokój przejawiający się chodzeniem po pokoju, załamywaniem rąk, niemożnością usiedzenia w miejscu, ciągłym powtarzaniem słów lub fraz albo drażliwością.
- Urojenia — silnie zakorzenione fałszywe przekonania lub opinie, nieoparte na dowodach. Na przykład osoba może myśleć, że jej współmałżonek ma romans lub że dawno zmarli krewni wciąż żyją. Innym urojeniem, które można zaobserwować u osób z LBD, jest zespół Capgrasa, w którym osoba wierzy, że krewny lub przyjaciel został zastąpiony przez oszusta.
- Paranoja — skrajny, irracjonalny brak zaufania do innych, taki jak podejrzenie, że ludzie zabierają lub ukrywają przedmioty.
Inne objawy LBD
Osoby z LBD mogą również doświadczać istotnych zmian w tej części układu nerwowego, która reguluje funkcje automatyczne, takie jak praca serca, gruczołów i mięśni. U danej osoby mogą wystąpić:
- zmiany temperatury ciała
- problemy z ciśnieniem krwi
- zawroty głowy
- omdlenia
- częste upadki
- nadwrażliwość na ciepło i zimno
- dysfunkcje seksualne
- nietrzymanie moczu
- zaparcia
- osłabienie zmysłu węchu
LEPSZE ZROZUMIENIE NIEKTÓRYCH OBJAWÓW
Poniższe informacje pochodzące od Parkinson’s Disease Foundation są niezwykle pomocne w lepszym zrozumieniu wielu objawów. Przypominamy, że otępienie z ciałami Lewy’ego to termin zbiorczy dla dwóch powiązanych ze sobą rozpoznań. Odnosi się on zarówno do otępienia w chorobie Parkinsona, jak i otępienia z ciałami Lewy’ego. Należy pamiętać, że u niektórych osób z LBD może występować również współistniejąca choroba Alzheimera, dlatego objawy i sposób ich rozumienia mogą się różnić.
Rodzaje trudności poznawczych w chorobie Parkinsona
Choroba Parkinsona wpływa na szereg funkcji poznawczych. Za najczęstsze uważa się problemy z funkcjami wykonawczymi. Niemniej jednak u niektórych osób problemy z pamięcią mogą być bardziej znaczące, podczas gdy inni będą doświadczać mieszanych trudności. Większość osób zachowuje swoje ogólne zdolności intelektualne i wiedzę, a także pamięć krótko- i długotrwałą nabytą przed wystąpieniem choroby Parkinsona.
Dysfunkcje wykonawcze: Funkcje wykonawcze to wyższe procesy umysłowe, takie jak rozwiązywanie problemów i planowanie, inicjowanie oraz realizacja zadań, a także wykonywanie wielu czynności lub projektów jednocześnie. Dla osoby z chorobą Parkinsona opłacanie rachunków czy nawet udział w rozmowach grupowych może być trudny. Dlaczego? Ponieważ działania te wymagają od człowieka elastyczności oraz umiejętności przełączania się między kategoriami informacji lub konkretnymi celami. Osoby z chorobą Parkinsona mogą opisywać uczucie przytłoczenia lub „zastygania” w sytuacjach wymagających sformułowania szeregu strategicznych wyborów, jednak wydają się funkcjonować idealnie, gdy ktoś inny pomaga im zainicjować zadanie i wytrwać w nim. W przypadku braku pewnego rodzaju „intelektualnego rusztowania”, dla osoby z chorobą Parkinsona bardziej efektywne jest skupienie się na jednym celu lub koncepcji na raz. Przykładem może być osoba, która nie była w stanie rozpocząć sprzątania swojego zagraconego piwnicy, ale z powodzeniem wykonała to zadanie po tym, jak żona zapewniła jej strukturę i wskazówki, dzieląc zadanie na części i przekazując jasne instrukcje, które koncentrowały się na jednym obszarze na raz.
Zaburzenia pamięci: Zapamiętywanie informacji, które zostały już przyswojone, jest najczęstszą trudnością dla osób z chorobą Parkinsona i można ją poprawić poprzez stosowanie wskazówek pamięciowych. Aby osoba z chorobą Parkinsona mogła skutecznie uczyć się i zapamiętywać nowe informacje, może być potrzebne powtarzanie. Otępienie w chorobie Parkinsona wpływa silniej zarówno na funkcje pamięci krótkotrwałej, jak i długotrwałej.
Trudności z uwagą: W miarę wzrostu złożoności sytuacji, osobie z chorobą Parkinsona może być trudno utrzymać skupienie lub podzielić uwagę. Na przykład pacjenci mogą stwierdzić, że nie potrafią już „iść i żuć gumy jednocześnie”. Wpływa to na dążenia intelektualne i codzienne czynności, takie jak chodzenie, utrzymywanie równowagi czy prowadzenie rozmowy.
Bradyfrenia (spowolnienie procesów myślowych): Osoby z chorobą Parkinsona mówią, że choroba wpływa na szybkość przetwarzania informacji i reagowania na nie. Spowolnienie przetwarzania informacji wpływa zarówno na inne procesy poznawcze (takie jak rozwiązywanie problemów i przypominanie informacji), jak i na codzienne czynności (takie jak prowadzenie rozmowy).
Dysfunkcje językowe: Najczęstszą trudnością językową u osób z chorobą Parkinsona jest wyszukiwanie słów. W miarę postępu choroby, dana osoba może również doświadczać problemów z nazywaniem przedmiotów lub nazywać je błędnie, może mieć trudności ze zrozumieniem złożonych informacji oraz może posługiwać się bardziej uproszczoną i mniej spontaniczną mową.
Zaburzenia wzrokowo-przestrzenne: Problemy z postrzeganiem, przetwarzaniem, rozróżnianiem i reagowaniem na informacje wizualne z otoczenia mogą wpływać na codzienne życie. Może stać się na przykład trudne poruszanie się po domu czy szacowanie odległości podczas sięgania po coś, co zwiększa ryzyko upadków. W niektórych przypadkach zaburzenia wzrokowo-przestrzenne w chorobie Parkinsona mogą również prowadzić do błędnych spostrzeżeń wzrokowych, czyli iluzji.
Przyczyny zmian poznawczych w chorobie Parkinsona
Nasze zrozumienie przyczyn zmian poznawczych w chorobie Parkinsona jest niepełne. Wiemy, że problemy z funkcjami poznawczymi są związane z tymi samymi zmianami w mózgu, które prowadzą do objawów ruchowych – czyli przedwczesnego obumierania komórek nerwowych, zmian w neurochemii mózgu oraz wynikających z tego zmian w obwodach mózgowych między różnymi obszarami mózgu. Ponadto ciała Lewy’ego, czyli nieprawidłowe skupiska białek występujące w komórkach nerwowych w chorobie Parkinsona, są powiązane ze zmianami w drogach ruchowych oraz w drogach wpływających na procesy poznawcze.
Inne czynniki mogą powodować i nasilać trudności poznawcze. Nieleczona depresja, stany lękowe, psychozy, zaburzenia snu i inne trudności behawioralne mogą zaostrzać problemy poznawcze. Ponadto niektóre leki, zarówno stosowane w chorobie Parkinsona, jak i w innych schorzeniach, mogą wywoływać negatywne skutki poznawcze, podobnie jak niektóre ogólne problemy medyczne niezwiązane z chorobą Parkinsona, takie jak infekcje.
RUCH – dalsze informacje od Parkinson’s Disease Foundation:
- Bradykinezja: Bradykinezja oznacza „spowolnienie ruchów”. Będąca cechą charakterystyczną choroby Parkinsona, bradykinezja opisuje również ogólną redukcję spontanicznego ruchu, co może sprawiać wrażenie nienaturalnego bezruchu i osłabienia ekspresji twarzy. Bradykinezja powoduje trudności z wykonywaniem powtarzalnych ruchów, takich jak stukanie palcami. Z powodu bradykinezji osoba z chorobą Parkinsona może mieć trudności z wykonywaniem codziennych czynności, takich jak zapinanie guzików, krojenie jedzenia czy mycie zębów. Osoby doświadczające bradykinezji mogą chodzić stawiając krótkie, szurające kroki. Ograniczenie ruchu i zmniejszony zakres ruchu spowodowany bradykinezją może wpływać na mowę, która w miarę postępu choroby Parkinsona może stać się cichsza i mniej wyraźna. https://www.parkinson.org/
Rokowania
Według National Institutes of Health:
Otępienie z ciałami Lewy’ego to choroba postępująca, co oznacza, że objawy pojawiają się powoli i z czasem nasilają. Choroba trwa średnio od 5 do 7 lat od momentu diagnozy do śmierci, ale czas ten może wynosić od 2 do 20 lat. To, jak szybko rozwijają się i zmieniają objawy, różni się znacznie w zależności od osoby, zależnie od ogólnego stanu zdrowia, wieku i nasilenia objawów. We wczesnych stadiach LBD, zazwyczaj zanim postawiona zostanie diagnoza, objawy mogą być łagodne, a ludzie mogą funkcjonować całkiem normalnie. W miarę postępu choroby osoby z LBD wymagają coraz większej pomocy ze względu na spadek zdolności myślenia i poruszania się. W późniejszych stadiach choroby mogą być całkowicie zależne od innych w zakresie wsparcia i opieki.–https://www.nia.nih.gov/alzheimers/publication/lewy-body-dementia/basics-lewy-body-dementia
Genetyka: Choć posiadanie członka rodziny z LBD może zwiększać ryzyko wystąpienia choroby, LBD zazwyczaj nie jest uważane za chorobę genetyczną.