Từ Alzheimer’s reading room.com
Các mẹo giao tiếp sau đây là rất quan trọng để ghi nhớ và suy ngẫm hằng ngày. Chúng đến từ những cá nhân mắc chứng sa sút trí tuệ hoặc vấn đề về trí nhớ hay nhận thức:
- Nói với một nụ cười, để tôi biết rằng bạn quan tâm
- Nếu bạn căng thẳng, hãy nhớ tôi cũng cảm nhận được sự căng thẳng của bạn
- Một nụ cười xua tan căng thẳng và giúp tôi cảm thấy thoải mái
- Sử dụng ngôn ngữ tôi hiểu – hãy giữ cho nó đơn giản, không dùng biệt ngữ hay tiếng lóng
- Nói chậm lại
- Nói ngắn gọn và đúng trọng tâm, mỗi lần một ý
- Hãy để tôi có thời gian suy nghĩ về những gì bạn vừa nói với tôi
- Hãy để tôi đặt nhịp độ cho cuộc trò chuyện
- Hãy để tôi là người dẫn dắt trong cuộc trò chuyện – giao cho tôi quyền làm chủ cuộc trò chuyện
- Hãy chắc chắn rằng bạn đã thu hút được sự chú ý của tôi
- Tạm dừng sau khi bạn nói xong suy nghĩ của mình
- Tạm dừng để tôi có thể nói lên suy nghĩ của mình
- Cho tôi thời gian để tìm từ ngữ và nói lên suy nghĩ của mình
- Thay phiên nhau nói chuyện
- Hãy để tôi nói hết ý của mình, việc đó mất nhiều thời gian hơn một chút, đôi khi mất rất nhiều thời gian
- Xin hãy lặp lại thông tin nếu tôi hỏi
- Hãy chắc chắn là tôi nghe rõ bạn nói, hãy hỏi xem tôi có hiểu điều bạn vừa nói không
- Giọng điệu – hãy điều chỉnh to lên hoặc nhỏ đi. Nói to hơn KHÔNG phải lúc nào cũng tốt hơn
- Hãy nhìn vào mặt tôi khi bạn nói, việc giao tiếp bằng mắt giúp thu hút hoàn toàn sự chú ý của tôi
- Xin vui lòng đừng ngắt lời tôi
- Xin hãy kiên nhẫn! Đừng bỏ rơi tôi! Tôi THỰC SỰ muốn tham gia vào cuộc trò chuyện.
Những gợi ý bổ sung này đến từ những người tham gia vào một dự án có tên là Dementia Diaries, một cộng đồng trực tuyến gồm những người mắc chứng mất trí nhớ, những người thường xuyên ghi lại nhật ký bằng giọng nói về trải nghiệm của họ. Bằng chính lời của mình, họ đã chia sẻ những suy nghĩ dưới đây. Dưới đây là 12 điều nên và không nên làm về cách ứng xử từ những người đang sống chung với chứng mất trí nhớ. Từ Unforgettable.org: https://www.unforgettable.org/blog/12-dos-and-donts-for-family-behaviour-from-people-living-with-dementia
1. Giao tiếp bằng mắt là điều rất quan trọng đối với chúng tôi vì cảm xúc và biểu cảm khuôn mặt nói lên nhiều điều hơn lời nói…
2. Khi bạn trở nên căng thẳng và khó chịu, điều đó làm cho tôi cảm thấy căng thẳng và khó chịu.
3. Hãy giới thiệu bản thân – đừng mặc định là chúng tôi nhớ tên bạn, hãy luôn nói 'xin chào, tên tôi là John và hôm nay trông bạn rất đẹp'.
4. Hãy là một người lắng nghe tốt và khi đến lúc phải chào tạm biệt, hãy nói tạm biệt thay vì hẹn gặp lại nếu bạn sẽ không quay lại vào ngày hôm đó.
5. Không bao giờ tỏ thái độ bề trên hoặc chếم giễu những gì người mắc chứng mất trí nhớ nói bởi vì chúng tôi có thể quên những gì bạn nói nhưng chúng tôi sẽ không quên cảm giác mà bạn đã mang lại cho chúng tôi. Đừng liên tục sửa lỗi chúng tôi, nếu không chúng tôi sẽ chỉ thu mình về thế giới của riêng mình.
6. Nhưng đừng bao giờ cho rằng chúng tôi không hiểu, ngay cả khi chúng tôi có vẻ mất đi khả năng giao tiếp, chúng tôi vẫn hiểu.
7. Đừng liên tục sửa lỗi chúng tôi, nếu không chúng tôi sẽ chỉ thu mình về thế giới của riêng mình. Hãy nói rõ ràng và chậm rãi bằng các câu ngắn và khuyến khích chúng tôi cố gắng tham gia cũng như giữ cho cuộc trò chuyện nhẹ nhàng và hài hước.
8. Hãy nhớ rằng bạn sẽ phải nghe đi nghe lại những câu chuyện giống nhau nhưng đừng nói là bạn đã kể rồi.
9. Hãy khuyến khích chúng tôi tham gia vào các cuộc trò chuyện nhưng xin đừng tiếp tục hỏi bạn có nhớ không… điều đó tạo áp lực cho chúng tôi. Hãy cho chúng tôi thời gian để phản hồi, chúng tôi mất thêm vài giây để suy nghĩ thấu đáo mọi việc vì vậy đừng gây áp lực cho chúng tôi, nếu bạn đang trò chuyện với người mắc chứng mất trí nhớ và chúng tôi dừng lại để nói chuyện, xin hãy dừng lại và để chúng tôi được giãi bày nếu không chúng tôi có thể quên.
10. Hãy nhớ rằng tiếng ồn xung quanh như TV, đài phát thanh, mọi người nói chuyện hoặc tiếng xe cộ v.v. khiến người mắc chứng mất trí nhớ rất khó hiểu cuộc trò chuyện. Hãy chuẩn bị tinh thần cho những khi chứng mất trí nhớ lấn át, sẽ có những ngày chúng ta tức giận và những ngày chúng ta quên mất mình đang ở thời điểm nào. Bạn càng hiểu rằng người mắc chứng mất trí nhớ không hề tức giận với bạn, thì bạn càng chịu đựng được những gì sắp tới.
11. Mắc chứng mất trí nhớ giống như đang ở nước ngoài, bạn không thể đọc được các biển báo, mọi người không hiểu bạn và bạn không thể hiểu họ đang nói gì, hãy cố gắng bám lấy từng lời mà người mắc chứng mất trí nhớ đang nói và điều đó sẽ giúp bạn hiểu chúng tôi đang ở đâu.
12. Tôi thích mọi người đối xử với mình một cách chân thật và thành thật. Và nếu tôi phải vào viện dưỡng lão, thì rõ ràng là được đối xử tử tế, nhưng phải chân thật và thành thật nhất có thể, đồng thời vẫn giữ được sự tử tế đó. Việc nói dối không giúp ích gì cả; nếu bạn nói cho mọi người biết sự thật, cuối cùng họ cũng sẽ chấp nhận nó.
THE CONVERSATION PROJECT
The Conversation Project tận tâm giúp mọi người trò chuyện về mong muốn của họ đối với việc chăm sóc cuối đời. Đó là một trong những cuộc trò chuyện quan trọng nhất mà bạn có thể có. Bộ công cụ khởi đầu này có thể giúp sắp xếp các suy nghĩ và sau đó tiến hành cuộc trò chuyện. http://theconversationproject.org/starter-kit/intro/
CHĂM SÓC SPECAL (S-P-E-C-A-L)
Chăm sóc người mắc chứng mất trí nhớ SPECAL là gì và nó mang lại lợi ích gì cho người thân yêu của tôi? Mặc dù phương pháp này được thiết kế dành riêng cho những người mắc bệnh Alzheimer, nhưng nó cũng có thể hoạt động tốt cho những người mắc LBD.
Chăm sóc chuyên biệt sớm cho bệnh Alzheimer, được gọi là SPECAL, là một phương pháp chăm sóc người mắc chứng mất trí nhớ độc đáo – và đôi khi gây tranh cãi. Mục đích chính của việc chăm sóc SPECAL là giữ cho người mắc chứng mất trí nhớ cảm thấy bình tĩnh và hài lòng, ngay cả khi điều đó có nghĩa là người chăm sóc phải dựa vào liệu pháp nói dối trị liệu và liệu pháp hồi tưởng như những cách để đảm bảo điều đó xảy ra.
Một số người chăm sóc hoàn toàn tin tưởng vào phương pháp SPECAL, nói rằng phương pháp này giúp những người thân yêu của họ cảm thấy hạnh phúc và tự tin hơn, giảm bớt các hành vi thách thức như tức giận và hung hăng, thậm chí còn giảm nhu cầu dùng thuốc của họ.
Tuy nhiên, những người khác lại cho rằng phương pháp SPECAL làm giảm phẩm giá của những người mắc chứng mất trí nhớ, khó thực hiện và quá đơn giản.
Dưới đây là những gì bạn cần biết để có thể tự đưa ra quyết định cho mình.
Ba Quy Tắc Vàng
Phương pháp SPECAL khuyên những người chăm sóc nên tuân theo các quy tắc sau:
- Đừng đặt câu hỏi trực tiếp
Điều này bao gồm bất kỳ câu hỏi nào từ “hôm nay bạn muốn mặc gì?” cho đến “trưa nay tôi nên nấu gì?”
Những câu hỏi trực tiếp gây ra quá nhiều căng thẳng cho người mắc bệnh mất trí nhớ, vì họ có thể không có đủ khả năng nhận thức hoặc vốn hiểu biết thực tế để trả lời. Việc nhận ra họ không “biết” câu trả lời có thể khiến họ cảm thấy buồn bã và lo lắng.
Thay vào đó, hãy thử đưa ra một lựa chọn đơn giản, chẳng hạn như “bạn muốn mặc chiếc váy màu đỏ hay chiếc quần dài màu xanh” (hãy giơ chúng lên để họ cũng có thể nhìn thấy). Hoặc “Bạn thích ăn thịt gà hay cá cho bữa trưa?” Đây là những câu hỏi dễ trả lời hơn rất nhiều nhưng vẫn đảm bảo người thân của bạn có quyền lựa chọn và cảm thấy được tôn trọng.
- Lắng nghe và học hỏi từ người mắc bệnh mất trí nhớ
Cảm xúc quan trọng hơn sự thật trong việc chăm sóc theo phương pháp SPECAL, nơi đặt trọng tâm lớn hơn nhiều vào việc làm cho người mắc bệnh mất trí nhớ cảm thấy dễ chịu, ngay cả khi điều đó có nghĩa là nóilời nói dối có tính điều trịhoặc sự thật một phần để đáp lại những câu hỏi khó xử, đặc biệt là các câu hỏi liên quan đến những người thân đã qua đời. Nói rằng, “mẹ bạn không thể đến thăm hôm nay,” sẽ nhân ái hơn nhiều so với câu “mẹ bạn đã mất 20 năm trước.” - Đừng mâu thuẫn hoặc cãi lại
Nếu người thân của bạn khăng khăng rằng bây giờ là năm 1964, hãy cố gắng tự kiềm chế để không chỉnh sửa họ. Quá khứ có thể mang lại cảm giác thực tế hơn nhiều đối với họ so với hiện tại, rốt cuộc thì những ký ức từ năm 1964 có lẽ dễ nhớ lại hơn những ký ức từ ngày hôm qua. Nếu họ muốn “sống” trong năm 1964 ngay lúc này và điều đó khiến họ cảm thấy vui vẻ, tại sao bạn lại cố gắng ngăn cản họ?
ỦNG HỘ: Những người ủng hộ việc chăm sóc theo phương pháp SPECAL cho biết:
- Phương pháp này đặt sự hạnh phúc của người mắc bệnh mất trí nhớ làm trung tâm của việc chăm sóc – vì vậy nó hoàn toàn lấy người bệnh làm trung tâm.
• Phương pháp này hoạt động tích cực cùng với chứng mất trí nhớ, thay vì cố gắng phớt lờ hoặc đánh bại nó.
• Phương pháp này có thể mang lại sự cải thiện lớn về chất lượng cuộc sống cho những người đang sống chung với bệnh mất trí nhớ và gia đình họ.
PHẢN ĐỐI: Những người có hoài nghi về việc chăm sóc theo phương pháp SPECAL cho biết:
- Phương pháp này tước đi quyền lựa chọn và quyền kiểm soát của những người mắc bệnh mất trí nhớ.
• Phương pháp này khuyến khích sự lừa dối có “hệ thống”.
• Phương pháp này tuyên bố là có tác dụng với “mọi người” mắc bệnh mất trí nhớ, nhưng mỗi cá nhân – và mọi hành trình bệnh mất trí nhớ – đều là duy nhất.
Tóm lại
Nhiều người chăm sóc khi tiếp cận với SPECAL thấy một số khuyến nghị của phương pháp này rất hữu ích, những người khác nhận ra rằng họ dẫu sao cũng đã “làm một phần trong số đó” rồi và cảm thấy được trấn an. Nói chung, hầu hết mọi người đều thu nhận được điều gì đó tích cực từ việc biết về phương pháp SPECAL.
Theo: https://www.unforgettable.org/blog/what-is-specal-dementia-care