Lewy Cisimcikli Demansında Sanrılar ve Paranoya

Sanrılar ve paranoya, Lewy body demansının (LBD) en zorlayıcı belirtilerindendir. LBD'li bir kişi, aile üyelerini hırsızlıkla suçlayabilir, eşinin yerini bir sahtekarın aldığında ısrar edebilir veya birinin kendisine zarar vermeye çalıştığına inanabilir. Bunlar sadece kafa karıştırıcı anlar değildir. Bunlar, bunları yaşayan kişi için tamamen gerçek hissettiren sabit yanlış inançlardır.

Lewy body demansında sanrılar ve paranoya, hastalığın herhangi bir evresinde LBD'li kişilerin %70'ine kadarını etkiler. İlişkileri zora sokabilir, güvenlik kaygıları yaratabilir ve bakım verenlerin kendilerini çaresiz ve incinmiş hissetmesine neden olabilir. Bu belirtilerin neden ortaya çıktığını ve nasıl tepki verilmesi gerektiğini anlamak, sürece dahil olan herkes için büyük bir fark yaratabilir.

Önemli Noktalar

• Sanrılar LBD'li kişilerin %70'ine kadarında görülür ve beyindeki değişikliklerden kaynaklanır
• En yaygın sanrı, birinin eşyalarını çaldığına inanmaktır
• Sevilen birinin yerine bir sahtekarın geçtiğine inanılan Capgras sendromu LBD'de özellikle yaygındır
• Sanrılar, mantık veya kanıtlarla değiştirilemeyen sabit inançlardır
• Tartışmak veya sanrının yanlış olduğunu kanıtlamaya çalışmak genellikle işleri daha da kötüleştirir
• Kolinesteraz inhibitörleri sanrıların azalmasına yardımcı olabilir
• Antipsikotikler LBD'de risklidir ve yalnızca aşırı dikkatle kullanılmalıdır
• Sanrılardaki ani kötüleşme, bir enfeksiyona veya diğer tıbbi bir soruna işaret edebilir

Lewy Body Demansında Sörülen Yaygın Sanrı Türleri

LBD'de (aynı zamanda Alzheimer'da da) en yaygın sanrı, birisinin bir şeyler çaldığı inancıdır. Sevdiğiniz kişi aile üyelerini, bakım verenleri veya komşularını eşyalarını almakla suçlayabilir. Değerli eşyalarını saklayıp sonra nereye koyduklarını unutabilirler, bu da çalındığı inancını pekiştirir.

Paranoyak sanrılar, başkalarının kötülük düşündüğüne inanmayı içerir. Sevdiğiniz kişi birinin yemeğini zehirlediğini, insanların kendisine komplo kurduğunu veya yabancıların evi izlediğini düşünebilir. Yıllardır güvendiği insanlardan şüphelenmeye başlayabilirler.

Capgras sendromu özellikle LBD'de yaygın olduğu için özel bir ilgiyi hak eder. Capgras hastaları, kendilerine yakın birinin, genellikle bir eşin veya birincil bakım verenin, aynı görünümlü bir sahtekar ile değiştirildiğine inanırlar. Kişinin yüzünü tanırlar ancak temelde bir şeyin yanlış olduğunu hissederler. Önlerinde duran kişinin bir sahtekar olduğunu düşünerek "gerçek" eşten sanki oymuş gibi bahsedebilirler.

Capgras bakım verenler için yıkıcı olabilir. Belki de yıllardır baktığınız kişi, birdenbire size şüphe veya düşmanlıkla yaklaşabilir. Yardımlarınızı reddedebilir, sizden korkabilir ve hatta saldırganlaşabilir. Bunun sevdiğiniz kişinin sizinle ilgili gerçek duyguları değil, hastalık olduğunu hatırlamak yardımcı olur.

LBD'deki diğer sanrılar arasında evin gerçekten kendi evleri olmadığını, ölen akrabaların hala hayatta olduğunu veya televizyondaki olayların gerçek hayatta gerçekleştiğini düşünmek yer alır.

Lewy Body Demansında Sanrılar ve Paranoya Neden Olur?

LBD'deki sanrılar, hastalığın beyinde neden olduğu fiziksel değişikliklerden kaynaklanır. LBD; görsel işleme, yüz tanıma ve gerçeği test etme ile ilgili bölgelere zarar verir. Beyin gördüklerini düzgün bir şekilde yorumlayamadığında veya görsel bilgiyi duygusal tanımayla bağdaştıramadığında, boşlukları kişi için gerçek gibi hissettiren açıklamalarla doldurur.

Sanrılar genellikle görsel halüsinasyonlarla birlikte ortaya çıkar. LBD'nin temel bir özelliği olan bilişsel dalgalanmalar, sanrıları öngörülemez hale getirir. Sevdiğiniz kişi sizi sabahları mükemmel bir şekilde tanıyabilir ancak akşam olduğunda bir sahtekar olduğunuzu düşünebilir.

Sanrılara Nasıl Karşılık Verilmeli?

Sevdiğiniz kişi bir sanrıyı dile getirdiğinde, içgüdünüz onları düzeltmek, kanıt göstermek veya inançlarının neden mantıklı olmadığını açıklamak olabilir. Bu yaklaşım neredeyse hiç işe yaramaz. Sanrılar mantığa karşı direnen sabit inançlardır. Tartışmak genellikle sıkıntıyı artırır ve ilişkinize zarar verebilir.

1. Tartışmayın veya onların yanlış olduğunu kanıtlamaya çalışmayın. "Bu saçmalık" veya "Ben bir sahtekar değilim, düğün fotoğraflarımıza bak" demek fikirlerini değiştirmez ve muhtemelen onları daha çok üzer.
2. Sanrıyı onaylamadan duygularını kabul edin. Birinin gerçekten bir şeyler çaldığını doğrulamadan "Bu kulağa gerçekten korkutucu geliyor" veya "Üzgün olduğunu görebiliyorum" diyebilirsiniz.
3. Güvence ve rahatlık verin. Sakin bir ses tonu, nazik bir dokunuş ve güven veren bir varlık, kelimeler yetmediğinde bile yardımcı olabilir. Onlara güvende ve sevildiklerini hissettirin.
4. Dikkatini başka yöne çekmeyi deneyin. Bazen ilgiyi farklı bir aktiviteye veya konuya yönlendirmek, odaklarını sanrıdan uzaklaştırabilir. Fotoğraflara bakmayı, müzik dinlemeyi veya bir şeyler atıştırmayı önerebilirsiniz.
5. Görüntüden önce sesi kullanın. Özellikle Capgras sendromunda, yüz tanıma başarısız olurken genellikle ses tanıma özelliği korunur. Odaya girmeden önce seslenmek veya sevdiğiniz kişi sizi görmeden önce konuşmak, sizi doğru şekilde tanımasına yardımcı olabilir.
6. “Sahte kişi” (imposter) olarak görülen kişinin odadan çıkıp çıkmaması gerektiğini değerlendirin. Eğer bir Capgras sanrısının hedefi sizseniz, geçici olarak başka birinin bakım sağlaması stresi azaltabilir. Bazen odayı terk etmek ve geri dönmek durumu “sıfırlayabilir”.
7. Tetikleyicileri arayın. Sanrılar günün belirli saatlerinde, belirli ışık koşullarında veya belirli aktivitelerden sonra kötüleşebilir. Kalıpları belirlemek, durumları öngörmenize ve potansiyel olarak önlemenize yardımcı olabilir.

Ne Zaman Tıbbi Yardım Alınmalı?

Sanrılar ciddi düzeyde strese yol açıyorsa, sevdiğiniz kişi saldırganlaşıyorsa veya kendine ya da başkalarına zarar verecek duruma geliyorsa ya da belirtilerin sıklığında veya şiddetinde ani bir değişiklik olursa sevdiğiniz kişinin doktoruyla iletişime geçin.

Sanrıların aniden kötüleşmesi genellikle altta yatan tıbbi bir soruna işaret eder. İdrar yolu enfeksiyonları, susuz kalma (dehidrasyon), kabızlık ve ağrı, LBD belirtilerini taklit eden veya kötüleştiren deliryuma neden olabilir. Bu durumlar tedavi edilebilir, bu yüzden bunların ihtimal dışı bırakılması önemlidir.

Doktor ile birlikte tüm ilaçları gözden geçirin. Parkinson belirtileri için kullanılanlar da dahil olmak üzere bazı ilaçlar, halüsinasyonları ve sanrıları tetikleyebilir veya kötüleştirebilir.

Tedavi Seçenekleri

Kolinesteraz inhibitörleri donepezil, rivastigmin ve galantamin gibi, genellikle denenen ilk tedavidir. Bu ilaçlar, LBD'li bazı kişilerde, özellikle erken ve orta evrelerde halüsinasyonları ve sanrıları azaltabilir.

Antipsikotik ilaçlar aşırı dikkat gerektirir. LBD'li kişilerin yaklaşık %50'si bazı antipsikotiklere karşı şiddetli, hatta bazen yaşamı tehdit eden tepkiler gösterir. Eğer bir tanesi gerekliyse, yalnızca belirli “atipik” antipsikotikler olası en düşük dozda değerlendirilmelidir. Reçete yazan kişinin LBD teşhisinden haberdar olduğundan emin olmadan asla antipsikotik reçete edilmesine izin vermeyin. Şununla ilgili makalemize göz atın: Lewy body demansında kaçınılması gereken ilaçlar.

Kendinize Özen Göstermek

Hırsızlıkla suçlanmak, sahte bir kişi muamelesi görmek veya sevdiğiniz biri tarafından kuşkuyla karşılanmak duygusal açıdan tüketicidir. Bu belirtileri gösteren kişilerin bakıcıları, bu belirtileri yaşamayan kişilere bakanlara kıyasla daha yüksek yük ve daha fazla stres bildirmektedir.

Bu suçlamaların kişisel olmadığını unutmayın. Sevdiğiniz kişi bu olduğuna inanmayı kendi seçmiyor. Hastalık, beyninin gerçeği işleme biçimini değiştirmiştir.

Anlayan diğer kişilerden destek isteyin. LBD bakıcıları için destek grupları onaylanma, pratik ipuçları ve duygusal rahatlama sağlayabilir. Bir danışmanla konuşmak da yardımcı olabilir.

Mümkün olduğunda molalar verin. Sanrıların hedefi sizseniz, geçici olarak uzaklaşmak ikiniz için de yapılacak en iyi şey olabilir.

Destek hattımız yılın her günü Doğu saatiyle sabah 8'den akşam 8'e kadar 516-218-2026 veya 833-LBDLINE numarasından hizmet vermektedir. Bize norma@lbdny.org adresine e-posta göndererek de ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sevdiğim kişi neden sahte bir kişi (imposter) olduğumu düşünüyor? Bu, yüz tanımayı duygusal aşinalıkla bağlayan beyin bölgelerinin hasar görmesinden kaynaklanan Capgras sendromudur. Sevdiğiniz kişi yüzünüzü görür ancak buna eşlik etmesi gereken duygusal tanıma hissini duymaz. Beyni, bu kopukluğu açıklamak için sizin sahte biri olmanız gerektiği sonucuna varır.

Sevdiğim kişi doğru olmayan bir şey söylediğinde onu düzeltmeli miyim? Genellikle hayır. Sanrılar, mantığa veya kanıta yanıt vermeyen sabit inançlardır. Bunları düzeltmek genellikle inancı değiştirmeden stresi artırır. Bunun yerine duygularını kabul edin ve rahatlık sağlayın.

LBD'de sanrılar tedavi edilebilir mi? Kesin bir tedavisi yoktur, ancak belirtiler bazen kolinesteraz inhibitörleri ve ilaç dışı yaklaşımlarla azaltılabilir. Sanrılar, hastalığın doğal seyrinin bir parçası olarak kendi kendine de dalgalanma gösterebilir.

Sanrılar tehlikeli midir? Olabilirler. Tehdit edildiğine inanan biri kendini savunmaya çalışabilir. Evini tanımayan biri oradan ayrılmaya çalışabilir. Sanrılar mevcut olduğunda güvenlik planlaması önemlidir.

Sanrı ile halüsinasyon arasındaki fark nedir? Halüsinasyonlar, orada olmayan şeyleri görmeyi, duymayı veya hissetmeyi içerir. Sanrılar ise gerçeklik hakkındaki yanlış inançlardır. LBD'de genellikle birlikte ortaya çıkarlar.