Parkinson ve Lewy Cisimcikli Demansı Arasındaki Fark

Parkinson ve Lewy Cisimcikli Demans arasındaki farkı ve bunun sevdiğiniz biri için ne anlama geldiğini anlamaya çalışıyorsunuz. Belki bir doktor bir randevuda Parkinson hastalığından, diğerinde ise Lewy cisimcikli demanstan bahsetti. Belki de bir durumu okurken sürekli diğerinin de anıldığını görüyorsunuz. Belki de teşhisin kendisi net değil ve hangi durumun gördüğünüzle eşleştiğini anlamaya çalışıyorsunuz.

Bu kafa karışıklığı son derece anlaşerilirdir çünkü her iki durum da beyinde aynı altta yatan sorunu paylaşır. Her ikisinde de Lewy cisimcikleri adı verilen anormal protein birikimleri bulunur. Her ikisi de titreme, sertlik, hareketlerde yavaşlama ve düşünme biçiminde değişikliklere neden olabilir. Belirtiler o kadar çok örtüşür ki, deneyimli nörologlar bile bazen hangi durumla karşı karşıya olduklarını belirlemek aylarca sürebilir.

Yine de Parkinson hastalığı ve Lewy cisimcikli demans farklı durumlardır. Farklı kalıpları izlerler, farklı sıralarda ortaya çıkarlar ve farklı bakım yaklaşımları gerektirirler. Bu fark; ilaç seçimlerini, hangi belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini ve gelecek için nasıl planlama yapılacağını etkiler.

Bu makale, bu durumların nasıl farklılaştığını, belirtilerin zamanlamasının neden önemli olduğunu ve teşhisin sevdiğiniz kişinin ihtiyaç duyduğu bakım açısından ne anlama geldiğini açıklamaktadır.

Parkinson ve Lewy Cisimcikli Demans Neden Birbirine Benziyor?

Lewy cisimcikleri, beyin hücrelerinin içinde biriken ve bu hücrelerin çalışmasını engelleyen alfa-sinüklein adlı bir proteinin kümelenmeleridir. Her iki durumda da aynı tür protein birikimi bulunduğundan, belirtilerde doğal bir örtüşme vardır. 

Sertlik veya titreme gibi hareket sorunları her iki durumda da ortaya çıkabilir. Düşünme, hafıza veya ruh halindeki değişiklikler de öyle. Kan basıncı sorunları, kabızlık ve diğer otomatik vücut fonksiyonlarıyla ilgili problemler de her iki durumda görülebilir. 

Tedaviler de örtüşmektedir. Parkinson hastalığı için kullanılan ilaçların birçoğu Lewy cisimcikli demans için de yardımcı olur. Fizik tedavi, ergoterapi ve konuşma terapisi her iki rahatsızlığa sahip kişilere de fayda sağlar. Ailelerin öğrendiği bakım stratejileri bazen her ikisi için de geçerlidir.

Bu nedenle doktorlar, özellikle erken aşamalarda, bunları birbirinden ayırmakta bazen zorlanırlar. Beyni etkileyen aynı altta yatan soruna bakıyorlar. Ancak bu Lewy cisimciklerinin nerede ilk olarak biriktiği ve ne kadar hızlı yayıldığı, Parkinson ile Lewy cisimcikli demans arasındaki temel farkı oluşturur.

Parkinson ve Lewy Cisimcikli Demans Arasındaki Temel Fark

Parkinson hastalığı ile Lewy cisimcikli demans arasındaki temel ayrım, hangi belirtilerin önce ortaya çıktığına ve zamanlamasına bağlıdır.

Parkinson hastalığında hareket problemleri ilk olarak ortaya çıkar. Sevdiğiniz kişide titreme başlayabilir, hareketleri yavaşlayabilir veya denge sorunları yaşanabilir. Bu motor belirtiler genellikle düşünme veya hafızada belirgin herhangi bir değişiklik görülmeden yıllar önce ortaya çıkar. Parkinson hastası bazı kişilerde asla demans gelişmez. Diğerlerinde ise bilişsel problemler çok daha geç, genellikle hareket belirtileri başladıktan bir on yıl veya daha uzun süre sonra ortaya çıkar.

Lewy cisimcikli demansta bilişsel belirtiler hastalığın erken döneminde ortaya çıkar. Düşünme, hafıza, dikkat veya görsel algı ile ilgili problemler başlangıçta veya hareket belirtilerinin ortaya çıkmasından sonraki ilk yıl içinde kendini gösterir. Bilişsel değişiklikler en baştan itibaren durumun merkezi bir parçasıdır, daha sonradan gelişebilecek bir şey değildir.

Nörologlar bu ayrımı yapmak için bir yıllık kuralı adı verilen bir kılavuz kullanırlar. Hareket belirtileri, belirgin bilişsel sorunlardan bir yıldan daha uzun süre önce ortaya çıkarsa, teşhis genellikle Parkinson hastalığıdır. Bilişsel belirtiler ilk önce veya hareket belirtilerinden sonraki bir yıl içinde ortaya çıkarsa, teşhis genellikle Lewy cisimcikli demanstır.

Bu zaman çizelgesi, Parkinson ile Lewy cisimcikli demans arasındaki en net farktır ve tedavi kararlarını, hangi belirtilerin takip edileceğini ve bakımın nasıl planlanacağını etkiler.

Parkinson Hastalığının Belirtileri ve İlerlemesi

Parkinson hastalığı genellikle ilk olarak hareket değişiklikleriyle kendini gösterir. Sevdiğiniz kişinin otururken veya dinlenirken elinin titrediğini fark edebilirsiniz. Her zamankinden daha yavaş hareket edebilir, giyinmek veya odada yürümek her zamankinden daha uzun sürebilir. Adımları kısalabilir ve sürüyerek yürümeye başlayabilirler. Yüzlerindeki ifade eskiye göre daha az olabilir.

Bu motor belirtiler zamanla kademeli olarak kötüleşir. Sertlik artar. Dengeyi sağlamak zorlaşır. Eskiden basit olan günlük işler daha fazla çaba ve konsantrasyon gerektirir.

Bilişsel değişiklikler, eğer gelişirse, tipik olarak çok daha sonra ortaya çıkar. Parkinson hastalığının ilk yıllarında, çoğu insanın düşünme ve hafıza yetileri büyük ölçüde korunur. Finansal işlerini yönetebilir, karmaşık sohbetleri takip edebilir ve bakımları hakkında kararlar alabilirler. Bakımını üstlendiğiniz kişi, bedeni kontrol etmek daha zor hale gelse bile hâlâ tamamen kendisidir.

Parkinson hastalığında zihinsel problemler geliştiğinde, genellikle ilk olarak yürütücü işlevleri etkilerler. Bu, sevdiğiniz kişinin plan yapmakta, organize olmakta veya aynı anda birkaç işi yapmakta zorlanabileceği anlamına gelir. Karmaşık kararlarla mücadele edebilir veya bilgiyi işlemesi daha uzun sürebilir. Hafıza problemleri gelişebilir, ancak bunlar genellikle ilk veya en belirgin belirti değildir.

Parkinson hastası olan birçok kişi yıllarca veya onlarca yıl iyi bir zihinsel işlevselliği korur. Bazılarında hiçbir zaman belirgin bir demans gelişmez. Hastalığın seyri boyunca hareket belirtileri temel zorluk olmaya devam eder.

Lewy Cisimcikli Demans Belirtileri ve İlerlemesi

Lewy cisimcikli demans genellikle kafa karıştırıcı veya tanımlanması zor şekillerde başlar. Sevdiğiniz kişi bir sohbeti takip etmekte zorlanabilir veya her zamankinden daha az uyanık görünebilir. Tanıdık yerlerde kaybolabilir ya da mesafeleri değerlendirmek veya nesneleri tanımak gibi görsel-uzamsal beceriler gerektiren görevlerle mücadele edebilir.

Dikkat ve uyanıklık genellikle büyük ölçüde dalgalanır. Sevdiğiniz kişi bir saat net ve becerikli görünürken, sonraki saat kafası karışmış veya uykulu olabilir. Bu değişiklikler gün boyunca birkaç kez gerçekleşebilir, bu da en iyi zamanlarında ne zaman olacaklarını tahmin etmeyi zorlaştırır.

Görsel hallüsinasyonlar Lewy cisimcikli demansta erken dönemde yaygındır ve bazen diğer belirtiler belirginleşmeden önce ortaya çıkar. Sevdiğiniz kişi orada olmayan insanlar, hayvanlar veya nesneler görebilir. Genellikle bu vizyonların gerçek olmadığını bilirler, en azından başta, ancak hallüsinasyonlar yine de rahatsız edici veya korkutucu olabilir.

Hareket problemleri genellikle zihinsel belirtilerle aynı zamanda veya hemen sonrasında ortaya çıkar. Motor belirtiler Parkinson hastalığına benzer: sertlik, yavaş hareket, denge problemleri ve bazen titreme. Ancak Lewy cisimcikli demansta bu hareket değişiklikleri ailelerin fark ettiği ilk şey değildir.

Uyku sorunları da genellikle erken ortaya çıkar. Sevdiğiniz kişi uykusunda rüyalarını yaşayabilir; şiddetli veya tehlikeli olabilecek şekillerde uykusunda konuşabilir, bağırabilir veya hareket edebilir.

Zihinsel dalgalanmaların, hallüsinasyonların, hareket problemleri ve uyku bozukluklarının bir arada ya da arka arkaya görülmesi Lewy cisimcikli demansın karakteristiğidir. Her belirtinin tek başına başka nedenleri olabilir, ancak bu örüntü bir arada Lewy cisimcikli demansa işaret eder.

Parkinson ile Lewy Cisimcikli Demansta Tedavi Nasıl Farklılık Gösterir?

Sevdiğiniz kişide Parkinson hastalığı mı yoksa Lewy cisimcikli demans mı olduğunu anlamak, bakımının birkaç önemli yönünü etkiler.

İlaç duyarlılığı en kritik farktır. Lewy cisimcikli demansı olan kişiler, hallüsinasyonlar veya ajitasyon için sıklıkla reçete edilen standart antipsikotik ilaçlara karşı şiddetli, tehlikeli reaksiyonlar gösterebilir. Bu ilaçlar hareket belirtilerinin aniden kötüleşmesine, aşırı sedasyona veya yaşamı tehdit eden komplikasyonlara neden olabilir. Tanıyı bilen doktorlar bu ilaçlardan kaçınmayı veya bunları yalnızca aşırı dikkatle kullanmayı bilirler.

Lewy cisimcikli demanstaki zihinsel belirtiler de farklı yönetim stratejileri gerektirir. Dikkat ve uyanıklık çok fazla dalgalandığı için, önemli konuşmaları, tıbbi randevuları ve aktiviteleri sevdiğiniz kişinin en uyanık olduğu zamana denk getirmeniz gerekir. Onlara karşı savaşmak yerine dalgalanmalarla birlikte çalışmayı öğrenirsiniz.

Bakım planlaması da farklı görünür. Parkinson hastalığında, sevdiğiniz kişi kararlara tamamen katılabiliyorken gelecekteki bakım tercihlerini tartışmak için yıllarınız olabilir. Lewy cisimcikli demansta zihinsel değişiklikler daha erken ortaya çıkar, bu nedenle önceden bakım planlaması daha erken aciliyet kazanır. 

İlerleme örüntüleri de farklılık gösterir. Lewy cisimcikli demans genellikle Parkinson hastalığından daha hızlı ilerler. Bunu bilmek, değişikliklere hazırlanmanıza ve bakım ihtiyaçları, yaşam koşulları ve destek hizmetleri hakkında gerçekçi planlar yapmanıza yardımcı olur.

Tedavi öncelikleri tanıya göre değişir. Parkinson hastalığında, hareketi ve bağımsızlığı en üst düzeye çıkarmak genellikle öncelik alır. Lewy cisimcikli demansta ise zihinsel belirtileri, hallüsinasyonları ve güvenlik endişelerini yönetmek, motor problemleri ele almak kadar veya daha önemli hale gelir.

Parkinson Hastalığı Demansı ile Lewy Cisimcikli Demans Karşılaştırması

Sevdiğiniz kişiye birkaç yıldır Parkinson hastalığı teşhisi konulduysa ve şimdi demans geliştiyse, Parkinson Hastalığı Demansı (PDD) tanısı alabilirler. Bu durum, Lewy Cisimcikli Demans (DLB) başlığı altında yer alır.

Parkinson hastalığı demansı ile Lewy Cisimcikli Demans (DLB) arasındaki fark zamanlamaya dayanır. Her ikisi de motor ve zihinsel belirtilere neden olan Lewy cisimciklerini içerir. Her ikisi de Lewy Cisimcikli Demans (DLB) başlığı altında yer alır. Tıbbi yönetim genellikle benzerdir. En önemli şey, bakım ekibinizin sevdiğiniz kişinin yaşadığı durumu bir bütün olarak anlamasıdır.

Sevdiğiniz kişide motor ve zihinsel belirtiler neredeyse aynı anda gelişebilir, bu da hangisinin önce geldiğini söylemeyi zorlaştırır. Belirtilerin örüntüsü zamanla değişebilir, bu da ilk tanıglut belirsiz hale getirebilir. Tanı değişirse veya belirsiz kalırsa, bu mutlaka doktorların bir hata yaptığı anlamına gelmez. 

Hangi tanı kutusuna uyduklarına bakılmaksızın, sevdiğiniz kişinin yaşam kalitesini etkileyen belirtileri yönetmeye odaklanın.

Doğru Tanıyı Almak: Parkinson mu, Lewy Cisimcikli Demans mı?

Doğru bir tanı almak zaman ve dikkatli gözlem gerektirir, çünkü hiçbir tek test Parkinson hastalığını veya Lewy cisimcikli demansı kesin olarak teşhis edemez. Doktorlar genellikle zaman içinde belirtileri takip etmeye, nörolojik muayeneler yapmaya ve bazen diğer durumları dışlamak için beyin taramaları istemeye güvenirler.

Bu süreçte önemli bir rol oynarsınız. Hangi belirtileri gördüğünüzü ve ne zaman başladıklarını gösteren ayrıntılı notlar tutmaya çalışın ve bu gözlemleri tıbbi randevulara getirin. Doktorlar kısa bir muayenehane ziyareti sırasında her zaman büyük resmi göremez, bu nedenle evde neler olduğuna dair ilk ağızdan yapacağınız anlatım, doğru bir tanı koymaları için ihtiyaç duydukları çok önemli bilgiyi sağlayacaktır.

Çabalarınıza rağmen, tanı oldukça uzun bir süre belirsiz kalabilir. Bu belirsizlik sinir bozucudur, ancak bu durumların, özellikle erken aşamalarda birbirinden ayırt edilmesinin oldukça zor olabileceği gerçeğini yansıtır.

Bu durumları anlayan bir uzmana görünmek gerçek bir fark yaratır. Hareket Bozuklukları Nörologları ve davranış nörologları Lewy cisimcikli hastalıklarla düzenli olarak çalışır. Hangi belirtilere dikkat edeceklerini, hangi ilaçların tehlikeli olduğunu ve hastalık değiştikçe tedavinin nasıl ayarlanacağını bilirler.

Gördükleriniz hakkında sorularınız varsa veya doğru uzmanları bulmak için yardıma ihtiyacınız varsa, yardım etmek için buradayız. Yardım hattımız yılın her günü Doğu saatiyle sabah 8'den akşam 8'e kadar 516-218-2026 veya 833-LBDLINE numaralarından hizmet vermektedir. Bize norma@lbdny.org adresinden e-posta yoluyla da ulaşabilirsiniz.