Różnica między chorobą Parkinsona a otępieniem z ciałami Lewy’ego

Próbujesz zrozumieć różnicę między chorobą Parkinsona a otępieniem z ciałami Lewy’ego oraz co to oznacza dla kogoś, kogo kochasz. Być może lekarz wspomniał o chorobie Parkinsona podczas jednej wizyty, a o otępieniu z ciałami Lewy’ego podczas kolejnej. Być może czytasz o jednym schorzeniu i ciągle widzisz wzmianki o drugim. Być może sama diagnoza jest niejasna i próbujesz ustalić, które schorzenie pasuje do tego, co widzisz.

To zamieszanie jest całkowicie zrozumiałe, ponieważ oba schorzenia mają ten sam leżący u ich podstaw problem w mózgu. Oba wiążą się z obecnością nieprawidłowych złogów białkowych zwanych ciałami Lewy’ego. Oba mogą powodować drżenie, sztywność, spowolnienie ruchów oraz zmiany w sposobie myślenia. Objawy nakładają się na siebie w tak dużym stopniu, że nawet doświadczonym neurologom zajmuje czasem miesiące ustalenie, z jakim schorzeniem mają do czynienia.

Mimo to choroba Parkinsona i otępienie z ciałami Lewy’ego to odrębne schorzenia. Przebiegają według innych wzorców, pojawiają się w innej kolejności i wymagają odmiennych podejść do opieki. Różnica ta wpływa na wybór leków, objawy, na które należy zwracać uwagę, oraz sposób planowania przyszłości.

W tym artykule wyjaśniono, czym się od siebie różnią, dlaczego czas pojawienia się objawów ma znaczenie oraz co diagnoza oznacza dla opieki, której potrzebuje bliska Ci osoba.

Dlaczego choroba Parkinsona i otępienie z ciałami Lewy’ego wyglądają podobnie

Ciała Lewy’ego to grudki białka zwanego alfa-synukleiną, które gromadzą się wewnątrz komórek mózgowych i zaburzają ich funkcjonowanie. Ponieważ w obu schorzeniach występuje ten sam rodzaj gromadzenia się białka, naturalnie dochodzi do nakładania się objawów. 

Problemy z poruszaniem się, takie jak sztywność czy drżenie, mogą pojawić się w obu przypadkach. Podobnie jak zmiany w myśleniu, pamięci czy nastroju. Problemy z ciśnieniem krwi, zaparcia i inne automatyczne funkcje organizmu również mogą wystąpić w każdym z tych schorzeń. 

Metody leczenia również się pokrywają. Wiele leków stosowanych w chorobie Parkinsona pomaga także w otępieniu z ciałami Lewy’ego. Fizjoterapia, terapia zajęciowa i logopedia przynoszą korzyści osobom z obu tymi schorzeniami. Strategie opieki, których uczą się rodziny, czasami mają zastosowanie w obu przypadkach.

Dlatego lekarze czasami mają trudności z ich rozróżnieniem, zwłaszcza we wczesnych stadiach. Mają do czynienia z tym samym problemem w mózgu. Jednak to, gdzie te ciała Lewy’ego gromadzą się w pierwszej kolejności i jak szybko się rozprzestrzeniają, stanowi kluczową różnicę między chorobą Parkinsona a otępieniem z ciałami Lewy’ego.

Główna różnica między chorobą Parkinsona a otępieniem z ciałami Lewy’ego

Główne rozróżnienie między chorobą Parkinsona a otępieniem z ciałami Lewy’ego sprowadza się do tego, które objawy pojawiają się jako pierwsze i kiedy.

W chorobie Parkinsona problemy z poruszaniem się pojawiają się jako pierwsze. U bliskiej osoby może rozwinąć się drżenie, może poruszać się wolniej lub mieć problemy z równowagą. Te objawy ruchowe zazwyczaj pojawiają się na lata przed jakimikolwiek znaczącymi zmianami w myśleniu czy pamięci. U niektórych osób z chorobą Parkinsona otępienie w ogóle się nie rozwija. U innych problemy poznawcze pojawiają się znacznie później, często dekadę lub więcej po rozpoczęciu objawów ruchowych.

W otępieniu z ciałami Lewy’ego objawy poznawcze pojawiają się wcześnie w przebiegu choroby. Problemy z myśleniem, pamięcią, koncentracją lub percepcją wzrokową występują na samym początku lub w ciągu pierwszego roku od pojawienia się objawów ruchowych. Zmiany poznawcze są centralną częścią tego schorzenia od samego początku, a nie czymś, co może rozwinąć się później.

Neurolodzy stosują wytyczną zwaną zasadą jednego roku, aby dokonać tego rozróżnienia. Jeśli objawy ruchowe pojawią się na ponad rok przed znaczącymi problemami poznawczymi, diagnozą jest zazwyczaj choroba Parkinsona. Jeśli objawy poznawcze pojawią się jako pierwsze lub w ciągu roku od wystąpienia objawów ruchowych, diagnozą jest zazwyczaj otępienie z ciałami Lewy’ego.

Ta osi czasu jest najbardziej wyraźną różnicą między chorobą Parkinsona a otępieniem z ciałami Lewy’ego i wpływa na decyzje dotyczące leczenia, objawy, które należy monitorować, oraz sposób planowania opieki.

Objawy i przebieg choroby Parkinsona

Choroba Parkinsona zazwyczaj ujawnia się najpierw poprzez zmiany w poruszaniu się. Możesz zauważyć, że ręka bliskiej osoby drży, gdy siedzi lub odpoczywa. Może poruszać się wolniej niż zwykle, dłużej ubierać się lub przechodzić przez pokój. Jej kroki mogą stać się krótsze i szurające. Twarz może wyrażać mniej emocji niż wcześniej.

Te objawy ruchowe z czasem stopniowo się nasilają. Sztywność wzrasta. Utrzymanie równowagi staje się trudniejsze. Codzienne czynności, które kiedyś były proste, wymagają większego wysiłku i koncentracji.

Zmiany poznawcze, jeśli się pojawiają, zazwyczaj występuje dużo później. W pierwszych latach choroby Parkinsona procesy myślowe i pamięć u większości ludzi pozostają w dużej mierze nienaruszone. Potrafią oni zarządzać swoimi finansami, śledzić złożone rozmowy i podejmować decyzje dotyczące swojej opieki. Osoba, którą się opiekujesz, wciąż w pełni pozostaje sobą, nawet gdy jej ciało staje się trudniejsze do kontrolowania.

Kiedy u osób z chorobą Parkinsona pojawiają się problemy poznawcze, często w pierwszej kolejności wpływają one na funkcje wykonawcze. Oznacza to, że bliska Ci osoba może mieć trudności z planowaniem, organizowaniem lub wykonywaniem wielu zadań jednocześnie. Może zmagać się ze skomplikowanymi decyzjami lub potrzebować więcej czasu na przetworzenie informacji. Mogą pojawić się problemy z pamięcią, ale zazwyczaj nie są one pierwszym ani najbardziej wyrazistym objawem.

Wiele osób z chorobą Parkinsona zachowuje dobre funkcje poznawcze przez lata lub dekady. U niektórych nigdy nie rozwija się znaczące otępienie. Objawy ruchowe pozostają głównym wyzwaniem przez cały przebieg choroby.

Objawy i przebieg otępienia z ciałami Lewy’ego

Zwyrodnienie ciał Lewy’ego często zaczyna się w sposób, który wydaje się mylący lub trudny do uchwycenia. Bliska Ci osoba może mieć trudności ze śledzeniem rozmowy lub wydawać się mniej czujna niż zwykle. Może gubić się w znanych miejscach lub zmagać się z zadaniami wymagającymi umiejętności wzrokowo-przestrzennych, takimi jak ocena odległości czy rozpoznawanie przedmiotów.

Uwaga i czujność często ulegają znacznym wahaniom. Bliska Ci osoba w jednej chwili może wydawać się przytomna i zdolna do działania, a w następnej – zdezorientowana lub senna. Te zmiany mogą występować wielokrotnie w ciągu dnia, co utrudnia przewidzenie, kiedy będzie w najlepszej formie.

Omamy wzrokowe są powszechne we wczesnym stadium zwyrodnienia ciał Lewy’ego, czasami pojawiając się zanim inne objawy staną się oczywiste. Bliska Ci osoba może widzieć ludzi, zwierzęta lub przedmioty, których nie ma. Zazwyczaj wie, że te wizje nie są prawdziwe, przynajmniej na początku, ale omamy nadal mogą być niepokojące lub przerażające.

Problemy z poruszaniem się zazwyczaj pojawiają się w tym samym czasie co objawy poznawcze lub tuż po nich. Objawy ruchowe przypominają chorobę Parkinsona: sztywność, spowolnienie ruchów, problemy z równowagą, a czasem drżenie. Jednak w zwyrodnieniu ciał Lewy’ego te zmiany w poruszaniu się nie są pierwszą rzeczą, którą zauważają rodziny.

Problemy ze snem również często pojawiają się wcześnie. Bliska Ci osoba może „odgrywać” swoje sny, mówiąc, krzycząc lub poruszając się podczas snu w sposób, który może być gwałtowny lub niebezpieczny.

Połączenie wahań funkcji poznawczych, omamów, problemów ruchowych i zaburzeń snu występujących razem lub w krótkich odstępach czasu jest charakterystyczne dla zwyrodnienia ciał Lewy’ego. Każdy objaw z osobna może mieć inne przyczyny, ale ten wzorzec razem wskazuje na zwyrodnienie ciał Lewy’ego.

Czym różni się leczenie choroby Parkinsona a zwyrodnienia ciał Lewy’ego

Zrozumienie, czy bliska Ci osoba cierpi na chorobę Parkinsona, czy zwyrodnienie ciał Lewy’ego, wpływa na kilka ważnych aspektów jej opieki.

Wrażliwość na leki to najbardziej krytyczna różnica. Osoby ze zwyrodnieniem ciał Lewy’ego mogą mieć ciężkie, niebezpieczne reakcje na standardowe leki przeciwpsychotyczne, które często przepisuje się na omamy lub pobudzenie. Te leki mogą powodować nagłe nasilenie objawów ruchowych, skrajne uspokojenie powiekowe (sedację) lub zagrażające życiu powikłania. Lekarze, którzy znają tę diagnozę, wiedzą, że należy unikać tych leków lub stosować je z zachowaniem skrajnej ostrożności.

Objawy poznawcze w zwyrodnieniu ciał Lewy’ego również wymagają innych strategii postępowania. Ponieważ uwaga i czujność tak bardzo się wahają, ważne rozmowy, wizyty lekarskie i aktywności trzeba planować na czas, kiedy bliska Ci osoba jest najbardziej czujna. Uczysz się pracować z tymi wahaniami, zamiast z nimi walczyć.

Planowanie opieki również wygląda inaczej. W przypadku choroby Parkinsona możesz mieć lata na omówienie przyszłych preferencji dotyczących opieki, podczas gdy bliska Ci osoba może w pełni uczestniczyć w podejmowaniu decyzji. W zwyrodnieniu ciał Lewy’ego zmiany poznawcze pojawiają się wcześniej, więc planowanie opieki z wyprzedzeniem staje się pilne szybciej. 

Wzorce postępu choroby również się różnią. Zwyrodnienie ciał Lewy’ego zazwyczaj postępuje szybciej niż choroba Parkinsona. Wiedza ta pomaga przygotować się na zmiany i zaplanować w sposób realistyczny potrzeby w zakresie opieki, warunków mieszkaniowych oraz usług wsparcia.

Priorytety leczenia zmieniają się w zależności od diagnozy. W chorobie Parkinsona priorytetem często jest maksymalizacja ruchu i niezależności. W zwyrodnieniu ciał Lewy’ego radzenie sobie z objawami poznawczymi, omamami i kwestiami bezpieczeństwa staje się równie ważne lub ważniejsze niż radzenie sobie z problemami ruchowymi.

Otępienie w przebiegu choroby Parkinsona a zwyrodnienie ciał Lewy’ego

Jeśli u bliskiej Ci osoby przez kilka lat zdiagnozowano chorobę Parkinsona, a obecnie rozwinęło się otępienie, może ona otrzymać diagnozę otępienia w przebiegu choroby Parkinsona (ang. Parkinson’s Disease Dementia – PDD). Mieści się to pod tym samym pojęciem otępienia z ciałami Lewy’ego (DLB).

Różnica między otępieniem w przebiegu choroby Parkinsona a otępieniem z ciałami Lewy’ego (DLB) sprowadza się do czasu wystąpienia objawów. W obu przypadkach występują ciała Lewy’ego, które powodują objawy ruchowe i poznawcze. Obie te jednostki mieszczą się pod pojęciem otępienia z ciałami Lewy’ego (DLB). Postępowanie medyczne jest często podobne. Najważniejsze jest to, aby zespół opiekuńczy rozumiał pełny obraz tego, czego doświadcza bliska Ci osoba.

U bliskiej Ci osoby objawy ruchowe i poznawcze mogą pojawić się prawie jednocześnie, co utrudnia określenie, co wystąpiło jako pierwsze. Wzorzec objawów może z czasem ulec zmianie, przez co wstępna diagnoza staje się mniej pewna. Jeśli diagnoza ulegnie zmianie lub pozostanie niejasna, nie oznacza to koniecznie, że lekarze popełnili błąd. 

Skup się na radzeniu sobie z objawami, które wpływają na jakość życia bliskiej Ci osoby, bez względu na to, do jakiej kategorii diagnostycznej pasują.

Postawienie właściwej diagnozy: choroba Parkinsona czy zwyrodnienie ciał Lewy’ego

Uzyskanie precyzyjnej diagnozy wymaga czasu i uważnej obserwacji, ponieważ żadne pojedyncze badanie nie pozwala ostatecznie zdiagnozować ani choroby Parkinsona, ani zwyrodnienia ciał Lewy’ego. Lekarze zazwyczaj polegają na śledzeniu objawów w czasie, przeprowadzaniu badań neurologicznych, a czasem zlecaniu skanów mózgu w celu wykluczenia innych schorzeń.

Odgrywasz ważną rolę w tym procesie. Staraj się prowadzić szczegółowe notatki na temat zauważanych objawów i czasu ich pojawienia się, a także przynoś te obserwacje na wizyty lekarskie. Lekarze nie zawsze są w stanie dostrzec pełny obraz podczas krótkiej wizyty w gabinecie, dlatego Twoja bezpośrednia relacja o tym, co dzieje się w domu, dostarczy kluczowych informacji potrzebnych do postawienia dokładnej diagnozy.

Pomimo Twoich wysiłków diagnoza może pozostać niepewna przez dość długi czas. Ta niepewność jest frustrująca, ale odzwierciedla fakt, że odróżnienie tych schorzeń od siebie bywa bardzo trudne, zwłaszcza w początkowej fazie.

Konsultacja ze specjalistą, który rozumie te schorzenia, robi prawdziwą różnicę. Neurolodzi specjalizujący się w zaburzeniach ruchowych oraz neurolodzi behawioralni regularnie pracują z chorobami związanymi z ciałami Lewy’ego. Wiedzą, na jakie objawy zwracać uwagę, które leki są niebezpieczne i jak dostosować leczenie w miarę postępu choroby.

Jeśli masz pytania dotyczące tego, co widzisz, lub potrzebujesz pomocy w znalezieniu odpowiednich specjalistów, jesteśmy tutaj, aby pomóc. Nasza infolinia jest dostępna przez cały rok w godzinach od 8:00 do 20:00 czasu wschodniego pod numerem 516-218-2026 lub 833-LBD-LINE. Możesz również skontaktować się z nami przez e-mail: norma@lbdny.org.