Teksaslı annemden hatıralar

Teksaslı annem, Mama Jean'in şarkı söyleyen, dans eden ve müzikle kendinden geçen anıları, onunla ilgili en eski ve en son güzel anılarımdan bazılarıdır. Küçük bir çocukken onu dikiş dikerken izlerdim. O, Burt Bacharach albümlerinden—“The Look of Love,” “I Say a Little Prayer,” “Walk on By”—Hi-Fi hoparlörün altın rengi tellerinden süzülen müziklerle şarkı söyleyip mırıldanırken, ayağında altın rengi terliğiyle pedala basıp Singer dikiş makinesini çalıştırırken ben onu yerden hayranlıkla izlerdim. On iki yaşımdayken, siyah Cadillac'ında Evita'nın orijinal Broadway oyuncu kadrosu albümüne eşlik ederek bir yolculuğa çıkmıştık. Yüksek topuklu ayakkabısı gaz pedalına basarken “Don’t Cry for Me Argentina” şarkısında sallanarak, “Bu müziği sevmiyor musun!” derdi. Ve babamla düğünlerde, oturma odasında ve Lewy body demansı onu bizden koparmadan üç yıl önce onlar için düzenlediğim kırkıncı evlilik yıl dönümü kutlamasında kendi şarkıları “More” ile dans ederlerdi.

Her şeyin kontrolden çıkıp hastaneye kaldırılmasından ve ardından bir bakımevine yerleştirilmesinden iki ay sonra, kısmen içine kapandı. O vahşi halüsinasyonlar, en kötü kabuslarının gerçek olduğuna dair inançlar ve şiddetli ajitasyon artık yoktu. Kurtulduğuna sevindim. Ancak, normal bir konuşmadan eser kalmamıştı. Bu yeni evre, gözlerinin çoğu zaman kapalı olduğu anlamına geliyordu. Açık olduklarında ise çocuksu bir neşeyle, hayatım boyunca müziğe karşı verdiğini gördüğüm o istemsiz tepkiyi hatırlatan saf bir mutlulukla karşılık verirdi.

Bu bana, altmışlı ve yetmişli yılların en sevdiği pop şarkılarından, müzikal parçalardan ve operalardan oluşan “Mama Jean’in Müziği” adlı bir çalma listesi oluşturma ilhamı verdi. Müzik terapisi uyguladığımı; müzik terapisinin böyle bir şey olduğunu bilmiyordum. Sadece bir zamanlar annem olan kişiyle bağ kurabileceğim herhangi bir yol bulmak için çaresizdim.

Amerikan Müzik Terapisi Derneği'ne göre, “Müzik Terapisi, onaylanmış bir müzik terapisi programını tamamlamış, yetkili bir profesyonel tarafından, terapötik bir ilişki içinde bireyselleştirilmiş hedeflere ulaşmak için müzik müdahalelerinin klinik ve kanıta dayalı kullanımıdır.” Müzik terapisi deneyimime başladığımda kesinlikle profesyonel olarak akredite değildim, ancak bir ömür boyu süren uygulamalı deneyimim vardı.

Amatör müzik terapisi seanslarım işe yaradı. Müzik onu anlık da olsa geri getirdi. Gözleri kapalıyken tekerlekli sandalyede oturan annemi besledikten sonra, taşınabilir hoparlörü komodininin üzerine koydum, iPod'umdaki “Mama Jean’in Müziği” çalma listesinin düğmesini çevirdim ve çal'a bastım.

Mama Jean canlanmaya başladı.

Onunla babamın şarkısı “More” çalarken gözlerini açmadı ama sallanmaya ve mırıldanmaya başladı. Sonra hoparlörü işaret ederek, “Şu ritmi dinle. Sana söylüyorum, bu güzel bir müzik,” dedi. Puccini’nin La Bohème operası için: “Mimi'nin aryası en sevdiğim olmalı.”

Evita'dan “High Flying Adored” çalmaya başladığında dikleşti ve gözleri bir oyuncak bebek gibi aniden açıldı. LBD iblisi bedenini terk etti ve o, New York'ta borsa komisyonculuğu eğitimi alırken babamla Broadway'de Evita'yı izlediği zamandan bahseden Mama Jean'di. Kalbimin efendisi Hugh Jackman, The Boy from Oz'dan “I Go to Rio”yu söylemeye başladığında neredeyse tekerlekli sandalyesinden kalkıp dans edecekti. Her ziyaretimde müzik sadece uykudaki benliğini uyandırmakla kalmıyor, onu neşe dolu bir yere götürüyordu.

Amerikan Müzik Terapisi Derneği'ne göre müzik terapisinin temelleri şöyledir: “Nitelikli müzik terapisti, her danışanın güçlü yönlerini ve ihtiyaçlarını değerlendirdikten sonra, müzik oluşturma, şarkı söyleme, müzikle hareket etme ve/veya müzik dinlemeyi içeren belirtilen tedaviyi sağlar... Müzik terapisi ayrıca kendini kelimelerle ifade etmekte zorlananlar için yararlı olabilecek iletişim yolları da sağlar. Müzik terapisindeki araştırmalar, genel fiziksel rehabilitasyon ve hareketliliği kolaylaştırma, insanların tedavilerine katılım motivasyonlarını artırma, danışanlara ve ailelerine duygusal destek sağlama ve duyguların ifade edilmesi için bir çıkış noktası sağlama gibi birçok alanda etkinliğini desteklemektedir.”

Çalma listesindeki bazı şarkılar, hala dikiş dikerken Hi-Fi'da çaldığı Burt Bacharach şarkıları ve çocukluğumun başlarında işlerimizi hallederken devasa beyaz Mercury Marquis'inin radyosunda her zaman çalan Cher'in “Gypsies, Tramps, and Thieves” şarkısı gibi onunla birlikte büyürken ilişkilendirdiğim şarkılardı. Mame müzikalinden “My Best Girl” gibi bazı şarkılar sadece benim içindi, ancak kısa süre sonra müzik terapisi deneyimimin bu eğitimsiz profesyonel için de hasta için olduğu kadar yatıştırıcı olduğunu keşfettim.

İletişim ve hareket becerileri müzik anlarımızda kısa süreliğine gelişti. Ne yazık ki bunların hiçbiri uzun sürmedi. İki ay içinde gözleri kapalı kaldı, elleri artritli yumruklar şeklinde kapandı ve müzik artık ona ulaşmaz oldu. Ancak, o çalma listesi sadece bir kez bile işe yarasaydı, bence başarılı olmuş sayılırdı.

Müziğin işe yaradığı son anlardan biri, nöroloğuna giderken yaptığımız bir araba yolculuğuydu. iPod'um Cadillac'ın stereo sistemine bağlıydı ve “Mama Jean’in Müziği” çalıyordu. Yolun çoğunda uyudu, ancak doktorun ofisine yaklaşırken The Prime of Miss Jean Brodie filminden “Jean” şarkısı arabayı doldurdu.

Jean, Jean, gençsin ve canlısın

Yarım kalmış hayallerinden çık artık…

Aniden uyandı ve sanki üzerine bir spot ışığı tutulmuş gibi aydınlandı. “Jean!” Kendini işaret etti. “Bu benim!”

Müzik terapisi LBD'nin ölümcül ilerleyişini yavaşlatmamış olabilir ama bize o anı verdi. Belki de kim olduğunu bildiği son an, Mama Jean olduğu son zamandı.

Katkıda Bulunan: Jamie Brickhouse (Yönetim Kurulu Üyesi ve annesi LBD hastası olan yazar)

Jamie Brickhouse, Dangerous When Wet: A Memoir of Booze, Sex, and My Mother kitabının yazarıdır ve New York Times, Washington Post, Daily Beast, Huffington Post ve Salon'da yazıları yayımlanmıştır. Mama Jean, 14 Aralık 2009'da Lewy Body Demansı'na bağlı komplikasyonlar nedeniyle hayatını kaybetmiştir.