Herinneringen aan mijn Texaanse moeder

Herinneringen aan mijn Texaanse moeder, Mama Jean, die zingt, danst en meebeweegt op muziek, behoren tot mijn eerste en laatste mooie herinneringen aan haar. Toen ik een kleine jongen was, keek ik vaak hoe ze naaide. Ik keek vanaf de vloer naar haar op terwijl ze sneed, inrijgde en vervolgens haar Singer bestuurde met haar gouden slipper op het pedaal, terwijl ze zong en neuriede bij de muziek van Burt Bacharach-albums – “The Look of Love,” “I Say a Little Prayer,” “Walk on By” – die door de gouden draden van de Hi-Fi-speaker zweefde. Toen ik twaalf was, maakten we een autorit in haar zwarte Cadillac en zongen we mee met het originele Broadway-castalbum van Evita. “Hou je niet gewoon van die muziek!” zei ze dan, terwijl ze meebewoog op “Don’t Cry for Me Argentina” en haar naaldhak het gaspedaal op de vloer drukte. En zij en pap dansten op hun nummer, “More,” op bruiloften, in de woonkamer, en op de veertigste huwelijksverjaardag die ik voor hen organiseerde, drie jaar voordat Lewy body dementia haar overnam.

Twee maanden nadat ze doordraaide, in het ziekenhuis moest worden opgenomen en daarna naar een verpleeghuis werd gebracht, gleed ze weg in een gedeeltelijke afsluiting. Voorbij waren de wilde hallucinaties, de overtuigingen dat haar ergste nachtmerries werkelijkheid waren en de acute onrust. Gelukkig maar. Echter, ook elke vorm van normale conversatie was verdwenen. Deze nieuwe fase betekende dat haar ogen het grootste deel van de tijd gesloten waren. Wanneer ze open waren, reageerde ze met sprankjes kinderlijke vrolijkheid, een pure vreugde die me deed denken aan de manier waarop ik haar mijn hele leven onwillekeurig op muziek zag reageren.

Dat inspireerde me om een afspeellijst te maken, “Mama Jean’s Music”, een mix van haar favoriete popliedjes uit de jaren zestig en zeventig, showtunes en opera. Ik wist niet dat ik muziektherapie aan het beoefenen was; dat muziektherapie een ding is. Ik was simpelweg wanhopig op zoek naar een manier om contact te maken met de persoon die ooit mijn moeder was geweest.

Volgens de American Music Therapy Association is “muziektherapie het klinisch en wetenschappelijk onderbouwde gebruik van muziekinterventies om geïndividualiseerde doelen te bereiken binnen een therapeutische relatie door een gediplomeerde professional die een erkende opleiding muziektherapie heeft afgerond.” Toen ik aan mijn muziektherapie-experiment begon, was ik zeker geen gediplomeerd professional, maar ik had wel een leven lang praktijkervaring.

Mijn amateur-muziektherapiesessies werkten. De muziek bracht haar in flitsen terug. Nadat ik haar had gevoed terwijl ze in een rolstoel zat met haar ogen dicht, plaatste ik de draagbare luidspreker op haar nachtkastje, draaide de knop van mijn iPod naar de afspeellijst “Mama Jean’s Music” en drukte op afspelen.

Mama Jean begon tot leven te komen.

Terwijl “More,” het nummer van haar en papa, speelde, deed ze haar ogen niet open, maar ze begon te wiegen en mee te neuriën. Toen wees ze in de richting van de luidspreker en zei: “Luister naar dat ritme. Ik zeg je, dat is goede muziek.” Puccini’s La Bohème: “Mimi’s aria moet mijn favoriet zijn.”

Toen “High Flying Adored” uit Evita begon te spelen, ging ze rechtop zitten en schoten haar ogen open als die van een Baby Alive-pop. De LBD-demon verliet haar lichaam en ze was weer Mama Jean, pratend over de tijd dat ze Evita op Broadway zag met papa toen ze in New York woonde terwijl ze trainde tot effectenmakelaar. Toen haar hartendief Hugh Jackman “I Go to Rio” uit The Boy from Oz begon te zingen, danste ze bijna uit haar rolstoel. Tijdens elk bezoek wakkerde de muziek niet alleen haar slapende zelf aan, maar bracht het haar ook naar een plek van vreugde.

Dit zijn de basisprincipes van hoe muziektherapie werkt, volgens de American Music Therapy Association: “Na het beoordelen van de sterke punten en behoeften van elke cliënt, biedt de gekwalificeerde muziektherapeut de aangewezen behandeling, waaronder het creëren van, zingen van, bewegen op en/of luisteren naar muziek. . . Muziektherapie biedt ook wegen voor communicatie die nuttig kunnen zijn voor degenen die het moeilijk vinden om zich in woorden uit te drukken. Onderzoek naar muziektherapie ondersteunt de effectiviteit ervan op veel gebieden, zoals: algehele fysieke revalidatie en het vergemakkelijken van beweging, het vergroten van de motivatie van mensen om deel te nemen aan hun behandeling, het bieden van emotionele steun aan cliënten en hun families, en het bieden van een uitlaatklep voor het uiten van gevoelens.”

Sommige nummers op de afspeellijst waren liedjes die ik associeerde met het opgroeien met haar, zoals de Burt Bacharach-nummers die ze vroeger op de Hi-Fi draaide toen ze nog naaide, en Cher’s “Gypsies, Tramps, and Thieves,” die altijd op de radio leek te spelen in haar gigantische witte Mercury Marquis terwijl we tijdens mijn vroege jeugd boodschappen deden. Sommige nummers, zoals “My Best Girl” uit de musical Mame, waren alleen voor mij, maar al snel ontdekte ik dat mijn muziektherapie-experiment even verzachtend werkte voor deze ongeschoolde professional als voor de patiënt.

Haar communicatie- en bewegingsvaardigheden verbeterden kortstondig tijdens onze muziekmomenten. Helaas duurde dit alles niet lang. Binnen twee maanden bleven haar ogen dicht, waren haar handen gebald in artritische vuisten en viel de muziek op dovemansoren. Maar zelfs als die afspeellijst maar één keer had gewerkt, zou het naar mijn mening geslaagd zijn.

Een van de laatste keren dat de muziek werkte, was tijdens een autorit naar haar neuroloog. Mijn iPod was aangesloten op de stereo van haar Cadillac en “Mama Jean’s Music” speelde. Ze sliep het grootste deel van de weg, maar net toen we het kantoor van de dokter naderden, vulde het nummer “Jean” (uit de film The Prime of Miss Jean Brodie) de auto.

Jean, Jean, je bent jong en levend

Kom uit je half-gedroomde droom…

Ze werd plotseling wakker en straalde alsof er een spotlight op haar scheen. “Jean!” Ze wees naar zichzelf. “Dat ben ik!”

Muziektherapie heeft de fatale voortgang van LBD misschien niet vertraagd, maar het gaf ons dat moment. Dat was misschien wel de laatste keer dat ze wist wie ze was, de laatste keer dat ze Mama Jean was.

Bijdrager: Jamie Brickhouse (bestuurslid en schrijver wiens moeder LBD had)

Jamie Brickhouse is de auteur van Dangerous When Wet: A Memoir of Booze, Sex, and My Mother, en is gepubliceerd in de New York Times, Washington Post, Daily Beast, Huffington Post, en Salon. Mama Jean stierf op 14 december 2009 aan complicaties als gevolg van Lewy Body-dementie.