Karar Yorgunluğu <br>“Aşırı yüklenmiş bir günün <br>sonunda hissettiğiniz uyuşukluk.”

Lewy Cisimli Demans (LBD) hastası bir sevdiğinize bakım vermek zorlu bir iştir. Bakım verenler kendilerinden çok şey beklerler. (Genellikle başka seçenekleri de yoktur.) Kendilerini genellikle tamamen sevdiklerine odaklarlar ve sık sık kendilerine karşı acımasız olurlar. Belki bu özeleştiriyi hafifletmenin bir yolu, bazen neden en iyi seviyemizde çalışamadığımızın gerçek bir bilimsel kanıtı olduğunu fark etmektir. Buna Karar Yorgunluğu denir.

The Journal of Health Psychology, Karar Yorgunluğunu “karar verme için ayrılan sınırlı dayanıklılık rezervinin tükenmesi” olarak tanımlar. Bu makalenin başlığındaki alıntı şaşırtıcı bir şekilde bilgisayar/BT dünyasında çalışan kişilere odaklanan bir dergiden geliyor. Aslında, Karar Yorgunluğu üzerine yaptığım araştırmada; acil durum çalışanlarına, uçuş ekiplerine, doktorlara ve hemşirelere vb. referanslar buldum ancak evde bakım veren aile üyelerinden hiç bahsedilmediğini gördüm. Karar Yorgunluğu gerçektir ve herkesi etkileyebilir. National Institutes of Health'e göre, tipik bir Amerikalı günde 35.000'e kadar karar vermektedir… evet, gerçekten! Buna, her gün verilmesi gereken sayısız bakım kararını da ekleyin. Biriken karar verme süreci, fiziksel olarak aşırı çalıştığımızda kaslarımızın yorulmasına benzer bir zihinsel tükenmeye yol açar. Sonuç, bilişsel, psikolojik ve davranışsal olarak iyi işlev görme yeteneğinin azalmasına yol açabilir.

LBD'li sevdiğinize bakarken her gün vermeniz gereken tüm kararları bir düşünün: kahvaltıda ne hazırlamalıyım... hay aksi... şimdi öğle yemeği vakti geldi. Onu idrar yolu enfeksiyonu (İYE) için test etmeli miyim? Onu yürüyüşe çıkarmak için hava çok mu soğuk? Evde yardım almayı düşünmenin vakti geldi mi ve eğer öyleyse, nereden bakmalıyım? Tek başıma yürüyüşe çıkarsam, ihmalkarlık mı etmiş olurum? Doktoru arayıp ilaçlarını konuşmalı mıyım? Müshile ihtiyacı var mı, eğer öyleyse hangisi? Finansal durumumuz hakkında biriyle konuşmam gerekiyor mu, vb. vb.? Üstelik bir de kişinin eskiden aile için aldığı tüm kararları şimdi sizin almanızın getirdiği ek yükten bahsetmiyorum bile.

Karar Yorgunluğu Belirtileri

1. Odaklanma ve düşünce netliği ile ilgili güçlük
2. Sık sık erteleme ve sonrasında işleri dürtüsel bir şekilde yapma
3. Karar vermekten kaçınma veya kararları aşırı düşünme
4. Çabuk sinirlenme ve asabiyet
5. Umutsuzluk ve bunalmışlık hissi
6. Yetersiz uyku, yorgunluk, baş ağrısı ve diğer fiziksel rahatsızlıklar

Bunlar aynı zamanda depresyon ve stres belirtileridir. Ancak bunların bir kısmının, tüm gün boyunca —her gün— vermeniz gereken yüzlerce bakım kararı ve hayat kararlarından kaynaklanabileceğini fark etmek, kendinize nasıl yardım edebileceğiniz konusunda biraz ışık tutabilir.

Her gün için belirli bir rutini takip edin. Evet, bu kararlar almayı gerektirir ancak kararlar bir kez alındığında; ne zaman uyanılacağı, ne yenileceği, sevdiğiniz kişiyi ne zaman yürüyüşe çıkaracağınız gibi birçok rutin kararı ortadan kaldırabilir. Hangi görevleri otomatiğe bağlayabileceğinizi düşünün. Örneğin, haftanın her günü için bir menü programınız olsun. Bu belirlendiğinde, hangi yiyecekleri alacağınızı ve sevdiğiniz kişiye her gün ne hazırlayacağınızı bilirsiniz. Bu yedi günlük menüyü en azından birkaç hafta boyunca aynı tutabilirsiniz. Bu aynı zamanda alışveriş listenizi de birkaç hafta aynı tutabileceğiniz anlamına gelir (ve çevrimiçi bir market hizmetinden sipariş veriyorsanız sadece “tekrar sipariş et” tuşuna basabilirsiniz). Zihninizden günü geçirin ve başka hangi görevlerin “otomatik” hale getirilebileceğini keşfedin, böylece karar vermeniz gerekmesin.

En önemli kararlarınızı günün erken saatlerinde alın. Bu, haftanın başında karşı karşıya olduğunuz BÜYÜK kararların kısa bir listesini yapmayı ve bunları sadece sabahları ele almayı içerebilir. Araştırmalar, hayatın her alanında, günün ilerleyen saatlerinde bir kişinin daha az optimal bir karar verme ihtimalinin arttığını ve erteleme ya da dürtüsel karar verme eğiliminin daha yüksek olduğunu göstermiştir.

Haftanızı önceden planlayın… akışına bırakmaktan daha az yorucudur. Bir fincan çay ve bir takvim ile oturun ve haftanızı planlayın. Sonra bunu aklınızdan çıkarın. Ya da en azından yarın için bir plan yapın, yazın ve sonra serbest bırakın.

Gün boyunca kendinize düzenli molalar verin —birkaç dakikalığına oturup derin nefes egzersizleri yapmak bile olsa. Araştırmalar, günde üç kez durup üç kez çok yavaş ve derin nefes almanın (nefes verişi, nefes alıştan daha uzun tutarak) stres hormonu olan kortizolü azalttığını göstermektedir.

Zihninizin ileride koştuğu anları gözlemleyin. Büyük kararlarla karşı karşıyaysanız, sadece en acil olanları alın ve diğerlerini şimdilik bırakın. Temel olarak bu, zihninizde bir sonraki adımın ne olacağına dair ileride koşmayı durdurmak demektir. Bu gerçekten, stratejik gelecek planlamasının da dahil edildiği, günübirlik yaşama meselesidir.

Duygular karar vermeyi etkiler. Nörobilimsel görüntüleme çalışmaları, yoğun duygusal düzenleme dönemlerinde (yani; üzüntünüzü, kederinizi, sabırsızlığınızı, can sıkıntınızı vb. bastırırken) beynin muhakeme ve karar verme ile ilgili kısımlarının daha az aktif olduğunu düşündürmektedir. Üzgün olduğunuzda kendinize karşı nazik olun ve karar almaya çalışmayın.

LBD'li birine bakım vermek birçok yönden ve birçok nedenden dolayı streslidir. Bazı kararlar için duyulan ihtiyacı azaltmak biraz olsun rahatlama sağlayabilir. Karar Yorgunluğunuzu azaltmanın yollarını bulduysanız, lütfen aşağıdaki yorumlar bölümünde bize bundan bahsedin. Bunalmış hissediyorsanız veya LBD ile ilgili önemli bazı kararları konuşmanız gerekiyorsa, Yardım Hattımızı arayın. Haftanın yedi günü, Doğu saatiyle 08:00 - 20:00 saatleri arasında 516-218-2026 veya 833-LBD-LINE numaralı telefonlardan bize ulaşabilirsiniz. Ayrıca bize norma@lbdny.org adresinden e-posta gönderebilir ve çok daha fazla bilgi için web sitemizi ziyaret edebilirsiniz: www.lewybodyresourcecenter.org