Mệt mỏi vì ra quyết định <br>“Cảm giác tê dại bạn cảm thấy vào <br>cuối một ngày quá tải.”

Làm người chăm sóc cho một người thân yêu đang mắc chứng sa sút trí tuệ thể Lewy (LBD) là một thử thách. Người chăm sóc kỳ vọng rất nhiều vào bản thân họ. (Họ thường không có sự lựa chọn nào khác.) Họ thường tập trung cao độ vào người thân yêu của mình và thường rất khắt khe với bản thân. Có lẽ một cách để xoa dịu sự phán xét bản thân đó là nhận ra rằng có bằng chứng khoa học thực tế lý giải vì sao đôi khi chúng ta không hoạt động ở mức tối ưu. Nó được gọi là chứng Mệt mỏi vì ra quyết định.

Tạp chí Tâm lý học Y tế (Journal of Health Psychology) mô tả chứng Mệt mỏi vì ra quyết định là những gì xảy ra khi “nguồn dự trữ thể lực hạn chế dành cho việc ra quyết định bị cạn kiệt.” Câu trích dẫn trong tiêu đề của bài viết này thật kỳ lạ lại đến từ một tạp chí tập trung vào những người làm việc trong thế giới máy tính/CNTT. Trên thực tế, trong quá trình nghiên cứu của tôi về chứng Mệt mỏi vì ra quyết định, tôi tìm thấy các tài liệu tham khảo về nhân viên cứu hộ, phi hành đoàn, bác sĩ và y tá, v.v. nhưng không có đề cập nào đến những người chăm sóc gia đình tại nhà. Mệt mỏi vì ra quyết định là có thật và nó có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai. Theo Viện Y tế Quốc gia, một người Mỹ điển hình đưa ra tới 35,000 quyết định một ngày… vâng, thực sự là vậy! Thêm vào đó là vô số quyết định chăm sóc phải được đưa ra mỗi ngày. Việc tích lũy ra quyết định dẫn đến kiệt sức về tinh thần tương tự như kiệt sức về cơ bắp khi chúng ta làm việc quá sức về thể chất. Kết quả có thể dẫn đến khả năng hoạt động tốt về nhận thức, tâm lý và hành vi bị suy giảm.

Hãy nghĩ về tất cả các quyết định bạn phải đưa ra mỗi ngày khi chăm sóc người thân yêu mắc bệnh LBD của bạn: nấu món gì cho bữa sáng… ôi… bây giờ đã đến giờ ăn trưa rồi. Tôi có nên xét nghiệm nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI) cho anh ấy không? Trời có quá lạnh để đưa cô ấy đi dạo không? Đã đến lúc tôi phải cân nhắc việc tìm người hỗ trợ tại nhà chưa và nếu có thì tìm ở đâu? Nếu tôi tự mình đi dạo, liệu tôi có đang sao nhãng không? Tôi có nên gọi bác sĩ để thảo luận về các loại thuốc của anh ấy không? Anh ấy có cần thuốc nhuận tràng không, và nếu có thì loại nào? Tôi có cần nói chuyện với ai đó về tài chính của chúng tôi không, v.v., v.v.? Và điều này chưa kể đến gánh nặng bổ sung là bây giờ có thể phải đưa ra tất cả các quyết định mà người mắc bệnh Lewy từng đưa ra cho gia đình.

Dấu hiệu của chứng Mệt mỏi vì ra quyết định

1. Khó tập trung và suy nghĩ minh mẫn
2. Thường xuyên trì hoãn và sau đó làm mọi việc theo cảm tính
3. Tránh ra quyết định hoặc suy nghĩ quá nhiều về các quyết định
4. Nóng tính và dễ cáu gắt
5. Cảm thấy tuyệt vọng và quá sức
6. Ngủ không đủ giấc, mệt mỏi, đau đầu, các bệnh lý thể chất khác

Đây cũng là các triệu chứng của trầm cảm và căng thẳng. Nhưng việc nhận ra rằng một phần trong số đó có thể là do tất cả hàng trăm quyết định chăm sóc và quyết định cuộc sống mà bạn phải đưa ra suốt cả ngày – mỗi ngày – có thể giúp bạn hiểu rõ hơn cách để tự giúp mình.

Tuân theo một lịch trình cố định cho mỗi ngày. Vâng, điều này liên quan đến việc ra quyết định, nhưng một khi đã được quyết định, nó có thể loại bỏ nhiều quyết định thường ngày như khi nào thức dậy, ăn gì, khi nào đưa người thân đi dạo, v.v. Hãy suy nghĩ xem những công việc nào bạn có thể tự động hóa. Ví dụ: hãy lên thực đơn cho từng ngày trong tuần. Khi đã được thiết lập, bạn sẽ biết cần mua những món đồ tạp hóa nào và sẽ nấu món gì cho người thân ăn mỗi ngày. Bạn ít nhất có thể giữ nguyên thực đơn bảy ngày đó trong vài tuần tại một thời điểm. Điều đó cũng có nghĩa là bạn có thể giữ nguyên danh sách mua sắm trong vài tuần (và nếu bạn đặt hàng từ dịch vụ tạp hóa trực tuyến, bạn chỉ cần nhấn “đặt hàng lại”). Hãy nhẩm lại trong đầu suốt cả ngày và khám phá xem những công việc nào khác có thể được làm cho “tự động” để không cần phải đưa ra quyết định.

Đưa ra các quyết định quan trọng nhất vào đầu ngày. Việc này có thể bao gồm việc lập một danh sách ngắn vào đầu tuần về các quyết định LỚN mà bạn đang phải đối mặt và chỉ giải quyết chúng vào buổi sáng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng ở mọi tầng lớp xã hội, càng về cuối ngày, một người càng có nhiều khả năng đưa ra quyết định kém tối ưu hơn và sẽ có nhiều khả năng trì hoãn hoặc đưa ra quyết định bốc đồng hơn.

Lên kế hoạch trước cho tuần của bạn… đỡ kiệt sức hơn là làm việc tùy hứng. Hãy ngồi xuống với một tách trà và một cuốn lịch rồi lên kế hoạch cho tuần của bạn. Sau đó hãy gạt nó ra khỏi tâm trí. Hoặc ít nhất hãy lên kế hoạch cho ngày mai, viết ra rồi buông bỏ nó.

Nghỉ ngơi thường xuyên cho bản thân trong suốt cả ngày—ngay cả khi chỉ là vài khoảnh khắc ngồi lại và hít thở sâu. Nghiên cứu cho thấy việc dừng lại ba lần một ngày và hít ba hơi thật sâu, chậm rãi (làm cho nhịp thở ra dài hơn nhịp thở vào) sẽ làm giảm hormone căng thẳng cortisol.

Quan sát khi tâm trí bạn đang chạy đi trước. Nếu bạn đang phải đối mặt với các quyết định lớn, hãy chỉ đưa ra quyết định khẩn cấp nhất và gác lại những quyết định khác vào lúc này. Về cơ bản, điều đó có nghĩa là hãy ngừng việc suy diễn trong đầu về những gì sẽ xảy ra tiếp theo. Thực sự đó là vấn đề từng ngày một cùng với việc lập kế hoạch chiến lược cho tương lai.

Cảm xúc ảnh hưởng đến việc ra quyết định. Các nghiên cứu chụp cắt lớp thần kinh cho thấy rằng trong thời gian điều hòa cảm xúc căng thẳng, (tức là kìm nén nỗi buồn, sự đau buồn, sự thiếu kiên nhẫn, sự khó chịu, v.v.) các vùng của não liên quan đến lý luận và ra quyết định sẽ ít hoạt động hơn. Hãy đối xử tử tế với bản thân khi buồn bã và đừng cố gắng đưa ra quyết định.

Chăm sóc người mắc bệnh LBD rất căng thẳng theo nhiều cách và vì nhiều lý do. Việc giảm bớt nhu cầu cho một số quyết định có thể mang lại một chút sự nhẹ nhõm. Nếu bạn đã tìm ra cách để giảm bớt chứng Mệt mỏi vì ra quyết định của mình, vui lòng cho chúng tôi biết trong phần bình luận bên dưới. Và nếu bạn đang cảm thấy quá sức hoặc cần thảo luận về một số quyết định quan trọng liên quan đến LBD, hãy gọi Đường dây trợ giúp của chúng tôi. Chúng tôi luôn sẵn sàng bảy ngày một tuần từ 8:00 sáng đến 8:00 tối giờ miền Đông tại số 516-218-2026 hoặc 833-LBD-LINE. Bạn cũng có thể gửi email cho chúng tôi theo địa chỉ norma@lbdny.org và/hoặc truy cập trang web của chúng tôi để biết thêm nhiều thông tin tại: www.lewybodyresourcecenter.org