Sıcak Yaz Günleri, Lewy Cisimcikli Demansı Olan <br>Kişiler İçin Özellikle Endişe Vericidir

Sıcak hava dalgalarının olasılığı artarken, aşırı sıcakların Lewy body demansı (LBD) olan kişiler üzerindeki etkisinin farkında olmak son derece önemlidir. LBD'nin kendisi Otonom Sinir Sistemi (vücudun solunum, kalp atış hızı, kan basıncı, sindirim, vücut ısısı vb. birçok fonksiyonunu düzenleyen sinir sistemimizin otomatik kısmı) üzerinde bozucu bir etkiye sahiptir. Lewy Body Dementia Resource Center web sitesindeki Şubat 2020 tarihli “Lewy Body Demansı ve Otonom Sinir Sistemi” başlıklı blog yazısına göz atın. Bunun ne kadar kolay gerçekleşebileceğini bilmek, bakım verenlerin nasıl başa çıkacaklarını bilmelerine, panik yapmamalarına ve sevdiklerine rahatlık sunmalarına yardımcı olabilir.

Bu anlayışa, özellikle sıcak hava sıcaklıklarının otonom sinir sistemi üzerindeki etkisine odaklanarak yenilerini eklemek artık gereklidir. Scientific American çevrimiçi bülteninde (29 Mayıs 2024) yer alan ve düşündürücü bir başlığa sahip olan “This Is Your Brain on Climate Change” adlı makale, iklim değişikliği ile nörolojik bozukluklar arasındaki bağlantı hakkında bazı yeni bilgiler vermektedir. Bildiğimiz gibi beyin, varlığımızın kesinlikle her yönünü dengelemek zorundadır. Bilincinde olmadığımız halde beyinlerimiz, maruz kaldığımız sayısız uyaranı ayıklamak, bunlara tepki vermek ve başa çıkmak için çok çalışır. Lewy cisimciklerinin neden olduğu hasardan muzdarip bir beyin, normal günlük yaşam aktiviteleriyle kolayca başa çıkma ve bunları yürütme yeteneği açısından zayıflamıştır.

Sağlıklı ve düzgün çalışan bir beyne sahip sağlıklı bir kişi bile yüksek sıcaklıklara maruz kaldığında daha az oksijen taşınır ve metabolik sistemler aksayabilir. Başka bir deyişle, yüksek sıcaklıklar beynin işleyişini altüst eder… herhangi birinin beyini… ama özellikle de demans dahil çeşitli beyin rahatsızlıkları olanlarınkini.

Aşırı sıcaklara maruz kalma aynı zamanda artan kirlilik, bozulmuş uyku ve bazı durumlarda ilaçların metabolizmasını olumsuz etkilemeyle de ilişkilidir. LBD'li sevdiklerimizi aşırı uyarılmadan ve beynin işleyişine binen yüklerden korumak her zaman önemlidir.

Yaz aylarına girerken, sevdiğiniz kişiyi rahat havalarda yapabileceğiniz düzeyde dışarıda aktivite yapmaya (ki bu sadece kısa bir yürüyüş olabilir) zorlamamaya dikkat edin. İnsan beyni, dış sıcaklık 20-26 derece arasında olduğunda en iyi şekilde çalışır. Elektrolitlerin yenilenmesine dikkat etmek de dahil olmak üzere susuz kalmaktan kaçının. Ne siz, yani bakım veren, ne de sevdiğiniz kişi terledikten sonra büyük bardaklarla su içmemelidir. Birçok kişi bunu yapmanın elektrolitleri tüketebileceğinin farkında değildir. Bir doktor bana bir keresinde şöyle demişti: “Sıcak havalarda asla büyük bir bardak suyu dikmeyin. Suyun yanında bir parça meyve veya tuzlu bir şeyler atıştırın ya da suya elektrolit tozu ekleyin.” Lancet Neurology dergisinde yayınlanan yakın tarihli (Mayıs 2024) bir çalışma, “ısıya bağlı susuzluğun, elektrolit kayıplarının ve ısıya karşı psikolojik toleranssızlığın beyin hücreleri arasındaki iletişimi bozabileceğini” belirtmektedir.

İç bileklere ve boynun yan taraflarına buz uygulayarak bir kişinin vücudunu soğutabilirsiniz. Sevdiğiniz kişiyi dışarıda yürüyüşe çıkarmak isterseniz, günün erken saatleri genellikle en iyisidir. Ayrıca sıcaklığı ve Hava Kalitesi İndeksi'ni (AQI birçok hava durumu uygulamasında listelenir) kontrol edebilirsiniz. Aşırı sıcak ve kötü hava kalitesi genellikle birlikte görülür. Nem oranının yüksek olduğu durumlarda sıcak havanın etkisinin kuru ortamlara göre daha güçlü olduğunu unutmayın.

Anahtar kelimemiz dikkat. Önceden plan yapın, elektrolit takviyeli su veya elektrolit tozu paketleri yanınızda getirin (örnekler: Liquid IV, Nuun Hydration Tablets) ve sıcaklık 27 derecenin üzerine çıktığında sevdiğiniz kişiyi dışarıda her zamanki kadar çok şey yapması için zorlamayın. Ve… yazınızın tadını çıkarın!